Η αγοραστική δύναμη των Ελλήνων στα τάρταρα – Μας ξεπέρασαν Βούλγαροι και Σλοβάκοι

Αποκαλυπτικά στοιχεία στην ενδιάμεση έκθεση του Ινστιτούτου Εργασίας της ΓΣΕΕ για την ελληνική οικονομία και απασχόληση το 2024

Του Θανάση Παπαδή

Η κατάσταση στην Ελλάδα το 2024 είναι αβέβαιη και γεμάτη αντιφάσεις, με τους μισθούς να παραμένουν σε πολύ χαμηλά επίπεδα, σε σύγκριση με τα υπόλοιπα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, την ακρίβεια να παραμένει σε υψηλά επίπεδα και την αγοραστική δύναμη των πολιτών να υποχωρεί συνεχώς. Σύμφωνα με την ενδιάμεση έκθεση του Ινστιτούτου Εργασίας της ΓΣΕΕ για την ελληνική οικονομία και απασχόληση το 2024, η Ελλάδα παραμένει στις τρεις χαμηλότερες θέσεις της Ε.Ε. ως προς τον μέσο ετήσιο μισθό, ενώ η αγοραστική δύναμη των Ελλήνων βρίσκεται σε ακόμη χειρότερη θέση, υπολείπεται ακόμη και εκείνης της Βουλγαρίας και της Σλοβακίας.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα που αντιμετωπίζουν τα φτωχότερα νοικοκυριά είναι το στεγαστικό κόστος, το οποίο συνεχώς αυξάνεται, παρά τις επενδύσεις στον τομέα των ακινήτων. Το 2023, το ποσοστό των ενοικιαστών που πληρώνουν περισσότερα από το 40% του εισοδήματός τους για ενοίκιο έφτασε το 40,5%, το τέταρτο υψηλότερο στην Ε.Ε. Αντίθετα, οι ιδιοκτήτες ακινήτων χωρίς δάνεια ή υποθήκες, παρ’ όλο που το ποσοστό επιβάρυνσης παραμένει σχετικά υψηλό (23,7%), παραμένουν οι πιο ευνοημένοι σε σχέση με τους ενοικιαστές.

Οι συντάκτες της έκθεσης καταγράφουν και μερικά θετικά σημεία στην ελληνική οικονομία, όπως η βελτίωση του ΑΕΠ, της αγοράς εργασίας και της κατανάλωσης. Παρ’ όλο που η πορεία αυτή μπορεί να φαίνεται αισιόδοξη, παραμένει εύθραυστη, καθώς η χρηματοπιστωτική κατάσταση του Δημοσίου εξακολουθεί να είναι ασταθής και η αγορά εργασίας παρουσιάζει σοβαρές ανισότητες και ελλείψεις στην ποιότητα των θέσεων απασχόλησης.

ΕΛΛΑΔΑ 2.0

Από τον ενεργειακό πληθωρισμό στον πληθωρισμό των κερδών;

Η διατήρηση  του υψηλού  επιπέδου του πληθωρισμού των τροφίμων (12,2% τον Ιούνιο του 2023-ΕΛΣΤΑΤ) πλήττει κυρίως τα νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος, στα οποία η  αύξηση του πληθωρισμού των τροφίμων έχει μεγαλύτερο αντίκτυπο, δεδομένου ότι αφορά τα βασικά είδη διατροφής και επιβίωσης.

Του Σάββα Γ. Ρομπόλη και Βασίλειου Γ. Μπέτση *

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) στις 27 Ιουλίου 2023 αποφάσισε  νέα αύξηση των επιτοκίων κατά 25 μονάδες βάσης φτάνοντας έτσι το βασικό επιτόκιο στο 4,25%, το επιτόκιο καταθέσεων στο 3,75% και το επιτόκιο αναχρηματοδότησης στο 4,5%. Πολλοί αναλυτές υποστηρίζουν ότι η αύξηση των επιτοκίων θα συνεχιστεί και κατά τον προσεχή Σεπτέμβριο, προεξοφλώντας ότι τα υψηλά επιτόκια θα διατηρηθούν και το 2024. Κι’ αυτό προκειμένου να μειωθεί περαιτέρω ο πληθωρισμός στην ευρωζώνη ο οποίος τον Ιούλιο του 2023, σύμφωνα με την Eurostat, μειώθηκε στο 5,3% από 5,5% τον Ιούνιο του 2023. Αντίθετα,, στην χώρα μας, σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat, ο πληθωρισμός αυξήθηκε από 2,7% (Ιούνιος του 2023) σε 3,4% (Ιούλιος 2023) μετά από συνεχή μείωση (7,1%) από τον Ιανουάριο του 2023. Είναι όμως ενδιαφέρον να σημειωθεί ότι η ποσοστιαία αύξηση από το 2,7% στο 3,4% είναι της τάξης του 25,9% (Διάγραμμα).

Αυτή η αύξηση του πληθωρισμού στην χώρα μας τον Ιούλιο του 2023 έρχεται σε αντίθεση με την σημαντική αποκλιμάκωση του ενεργειακού πληθωρισμού εξαιτίας της μεγάλης μείωσης που έχει σημειωθεί στις τιμές της ενέργειας, με αποτέλεσμα να τροφοδοτείται, κατά βάση, από τον πληθωρισμό των τροφίμων, δεδομένου ότι οι τιμές του φυσικού αερίου από την αρχή του έτους έχουν μειωθεί  κατά 55% και του ηλεκτρικού ρεύματος κατά 21,5%.

Και όμως οι πραγματικοί μισθοί πέφτουν παγκοσμίως!

Αρνητικά τα αποτελέσματα της «παγκοσμιοποίησης» και της «απελευθέρωσης των αγορών» για τον κόσμο της μισθωτής εργασίας

Η αύξηση του πληθωρισμού, που δείχνει να υποχωρεί ως προς το γενικό δείκτη αν και ο «δομικός πληθωρισμός» διατηρείται ισχυρός στις περισσότερες αναπτυγμένες οικονομίες, συνήθως γεννά την εντύπωση ότι υπάρχει και μια παράλληλη αύξηση των αποδοχών και του «μισθολογικού κόστους».

Σε αυτή την εικόνα συντελεί και το γεγονός ότι οι Κεντρικές Τράπεζες των αναπτυγμένων οικονομιών κυρίως επικεντρώνουν στην αύξηση των επιτοκίων που κυρίως έχει ως στόχο να διαμορφώσει μια «υφεσιακή» δυναμική στην οικονομία, να οδηγήσει σε αύξηση της ανεργίας, υποχώρηση των μισθών και τελικά και των τιμών των προϊόντων.

Άλλωστε, για δεκαετίες η ρητορική για την αύξηση του πληθωρισμού είχε επέμεινε ότι αιτία του πληθωρισμού ήταν οι υψηλοί μισθοί που υποτίθεται ότι «εκβιαστικά» εξασφάλιζαν τα συνδικάτα.

Ωστόσο, μια ματιά στα πραγματικά δεδομένα δείχνει ότι σήμερα η κατάσταση είναι κάπως διαφορετική. Για παράδειγμα οι αυξήσεις των τιμών των προϊόντων έχουν να κάνουν με αυξήσεις των τιμών για λόγους διατήρηση η διεύρυνσης των περιθωρίων κέρδους των επιχειρήσεων παρά με αυξήσεις στο μισθολογικό κόστος. 

Φασαρία...

Επιμένει με 15% ο πληθωρισμός στα τρόφιμα, στο 6,1% ο γενικός δείκτης τον Φεβρουάριο

Μπορεί ο γενικός πληθωρισμός να έπεσε τον Φεβρουάριο στο 6,1%, έναντι 7,2% τον προηγούμενο χρόνο και αύξηση 0,3% σε σύγκριση με τον Ιανουάριο, ωστόσο τα βασικά αγαθά από τα οποία εξαρτάται η διαβίωση των νοικοκυριών συνεχίζουν να τρέχουν με διψήφια νούμερα.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που έδωσε στη δημοσιότητα η ΕΛΣΤΑΤ, η ετήσια άνοδος στην τιμή του φυσικού αερίου βρίσκεται στο 37%, των στερεών καυσίμων στο 25,3% των στερεών καυσίμων, με αποτέλεσμα να συμπαρασύρεται το κόστος των μεταφορών σε υψηλότερα επίπεδα. 

Αντίστοιχα, μεγάλη είναι η άνοδος σε ετήσια βάση των τιμών των τροφίμων, που έφτασε το 14,8%. Κατά είδος, οι τιμές των κρεάτων εμφανίζουν άνοδο 20%, του ψωμιού 16,8%, ενώ άνοδος άνω του 25% καταγράφεται σε γαλακτοκομικά και αβγά. Αυξημένο σε ετήσια βάση κατά 22,9% το κόστος των ελαίων, ενώ άνοδος άνω του 13% καταγράφεται επίσης στις κατηγορίες λοιπά τρόφιμα και καφές-κακάο-τσάι. 

Ισπανία: Η κυβέρνηση καταργεί τον ΦΠΑ σε προϊόντα πρώτης ανάγκης

REUTERS/Jon Nazca

Η ισπανική κυβέρνηση ανακοίνωσε την κατάργηση του ΦΠΑ στα είδη πρώτης ανάγκης προκειμένου να εξισορροπήσει εν μέρει την εκτόξευση των τιμών, καθώς και μια βοήθεια 200 ευρώ στις πιο φτωχές οικογένειες.

Οι ανακοινώσεις αυτές αποτελούν μέρος μιας νέας σειράς μέτρων αξίας 10 δισεκ. ευρώ.

Με αυτές ανέρχεται στα 45 δισεκ. ευρώ το συνολικό κόστος των μέτρων που ελήφθησαν φέτος από την κυβέρνηση προκειμένου να βοηθήσει τους Ισπανούς να αντιμετωπίσουν την αύξηση του πληθωρισμού, δήλωσε ο σοσιαλιστής πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ στην τελευταία συνέντευξη Τύπου για το 2022.

Τα νέα μέτρα επικεντρώνονται στα διατροφικά προϊόντα, η αύξηση των οποίων μέσα σε έναν χρόνο έφθασε το 15,3% τον Νοέμβριο.

Για τους επόμενους έξι μήνες, «ο ΦΠΑ θα μειωθεί από το 4% στο 0% για όλα τα προϊόντα πρώτης ανάγκης», όπως το ψωμί, το γάλα, το τυρί, τα φρούτα, τα λαχανικά ή τα δημητριακά, πρόσθεσε ο Σάντσεθ.

Ο ΦΠΑ στο μαγειρικό λάδι και στα ζυμαρικά θα μειωθεί από το 10% στο 5%.

Γιατί είναι πιθανό ένα κραχ πληρωμών – Ο επιδοτούμενος καπιταλισμός

Του Μάκη Ανδρονόπουλου

Επί κυβερνήσεως ΣΥΡΙΖΑ είχα γράψει ένα σαρκαστικό κείμενο με τίτλο «Αλέξη, τι θες να πληρώνουμε τις τράπεζες ή την εφορία;» γιατί και τα δύο μαζί δεν γινόταν. Έχω την αίσθηση ότι οι περισσότεροι επέλεξαν τότε να πληρώνουν την εφορία, γιατί θεωρούσαν λογικό να παγώσουν ή να διαγραφούν τα χρέη προς τις τράπεζες. Κάπως έτσι βγήκαμε δημοσιονομικά από τα μνημόνια τις χρεοκοπίας του 2009, αλλά τα κοκκινισμένα δάνεια πήγαν στο θεό και μετά πουλήθηκαν μπιρ παρά στους servicers που τώρα έχουν δρομολογήσει τσουνάμι πλειστηριασμών, την στιγμή που είμαστε ενώπιον ενός κραχ πληρωμών, που δεν έχει προηγούμενο.

Στην πραγματικότητα, σήμερα ο εγκλωβισμός των νοικοκυριών μοιάζει με εκείνον της δεκαετίας της χρεοκοπίας και μάλλον είναι χειρότερος, αφού ο πληθωρισμός θα κρατήσει δέκα χρόνια, όπως λένε οι σοφοί του χρηματο-οικονομικού συστήματος. Που σημαίνει ότι δεν θα μείνει τίποτε όρθιο! Συνεπώς, τα νοικοκυριά θα βρεθούν και πάλι στην ανάγκη για μια πιο σκληρή ιεράρχηση των δαπανών τους.

Με τον επίσημο πληθωρισμό στο 12% και τον “πληθωρισμό διατροφής” στο 25% +, με τις δόσεις των δανείων να αυξάνουν λόγω των επιτοκίων, με το ηλεκτρικό και τη θέρμανση στα ύψη, η ιεράρχηση των δαπανών μοιάζει μάταιη. Η διατροφή θα υποβαθμισθεί ποιοτικά και ποσοτικά στο “καλάθι του φτωχού” που καθυστέρησε υπόπτως, έτσι ώστε να δοθεί η δυνατότητα στους παραγωγούς και στους λιανοπωλητές να κάνουν αυξήσεις προοπτικής και μετά να κλειδώσει ο Άδωνης το καλάθι. Μετά τη διατροφή είναι το νοίκι και το ηλεκτρικό. Η θέρμανση θα εξελιχθεί σε είδος πολυτελείας.

Ξεκίνησε το «πανηγύρι»: Σύγκρουση Μακρόν – εργατών

Το «εξεγερσιακό» δυναμικό της σημερινής ευρωπαϊκής κατάστασης, μοιάζει να αρχίζει να υλοποιείται.

Του Δημήτρη Κωνσταντακόπουλου

Σε προηγούμενο άρθρο μας αναφερθήκαμε στο «εξεγερσιακό» δυναμικό της σημερινής ευρωπαϊκής κατάστασης. Πριν αλέκτορα φωνήσαι τρις, μοιάζει να αρχίζει να υλοποιείται, με την όξυνση της σύγκρουσης ανάμεσα στην κυβέρνηση του Εμανουέλ Μακρόν και τους απεργούς στην πετροχημική βιομηχανία της Γαλλίας.

Η Γαλλίδα πρωθυπουργός Ελιζαμπέτ Μπορν ανακοίνωσε χτες ότι ξεκινά τη διαδικασία «επιστράτευσης» (requisition) των απεργών εργαζομένων στην Exxon και απείλησε να κάνει το ίδιο με αυτούς της Total, παρά τις επικρίσεις που δέχεται για το αμφίβολης νομιμότητας μέτρο. Οι εργαζόμενοι της γαλλικής πετροχημικής βιομηχανίας έχουν κατέβει σε κυλιόμενη απεργία διαρκείας ζητώντας μισθολογικές αυξήσεις 10% και θέσπιση τιμαριθμικής αναπροσαρμογής. Η απεργία επεκτείνεται και σε πολλά βενζινάδικα.

Η κυβέρνηση επικαλείται την ανάγκη να υπάρξει κανονικός εφοδιασμός σε καύσιμα και κάνει δηλώσεις εναντίον της «κουλτούρας των απεργιών». (Συγκρατείστε το γιατί η ελληνική κυβέρνηση κάνει συνήθως εισαγωγή όρων και μέτρων από τη Γαλλία). Την απασχολεί όμως και κάτι άλλο. Μήπως οι απεργιακές κινητοποιήσεις επεκταθούν σε όλη τη χώρα, με δεδομένο το πρόβλημα των εργαζομένων που βλέπουν τον πληθωρισμό να τρώει τους μισθούς τους.

Ο φαύλος κύκλος τιμών και μισθών σε περίοδο πληθωρισμού

Της Μαρίας Νεγρεπόντη-Δελιβάνη

Ο πληθωρισμός, μετά από 40 χρόνια, μέσα στα οποία είχαν λησμονηθεί τα δεινά του, επανέκαμψε στην υφήλιο, ως συνέπεια της άνετης νομισματικής πολιτικής, που ακολουθήθηκε κατά την πανδημία, ως συνέπεια των πολλαπλών δυσχερειών στην παγκόσμια αλυσίδα προσφοράς, αλλά και ως συνέπεια του πολέμου στην Ουκρανία, που οδήγησε σε κακές και επικίνδυνες αποφάσεις, σχετικά με το μέγα θέμα της ενέργειας.

Παρότι υπάρχουν αρκετές μορφές πληθωρισμού, ανάλογα με τις αιτίες που τον προκαλούν, το κοινό τους χαρακτηριστικό είναι η συνεχής άνοδος του γενικού επιπέδου των τιμών αγαθών και υπηρεσιών, όχι όμως στο ίδιο ποσοστό. Δηλαδή, όταν στην Ελλάδα ανακοινώνεται πρόσφατα ότι o πληθωρισμός τρέχει με 11.5%, ορισμένα αγαθά και ορισμένες υπηρεσίες θα εμφανίσουν αύξηση μεγαλύτερη ή μικρότερη από αυτό το ποσοστό. Ο πληθωρισμός μειώνει, γενικώς, τους πραγματικούς μισθούς (την αγοραστική δύναμη των ονομαστικών μισθών) και ευνοεί τα κέρδη, αυξάνοντας έτσι τις ήδη υφιστάμενες ανισότητες κατανομής τους εισοδήματος.

Η εξήγηση αυτής της δυσμενούς εξέλιξης για τους μισθωτούς βρίσκεται στη βασική διαφορά που διακρίνει αυτά τα δύο εισοδήματα. Το κέρδος των επιχειρηματιών ακολουθεί χωρίς καθυστέρηση τις αυξήσεις των τιμών, ενώ αντιθέτως οι μισθοί, έστω και στην καλύτερη των περιπτώσεων, που αυξάνουν μετά από κάθε άνοδο των γενικού επιπέδου τιμών, υπάρχει συνεχώς καθυστέρηση έναντι αυτών των αυξήσεων.

Ειδικά σε περιόδους πληθωρισμού είναι απαραίτητη η διάκριση ανάμεσα στον ονομαστικό και τον πραγματικό μισθό. Ο ονομαστικός μισθός είναι το σύνολο των νομισματικών μονάδων, με τις οποίες έχουν συμφωνήσει, εργοδότης και εργαζόμενος, να αμείβεται η μισθωτή εργασία.

Εξαγγελίες Μητσοτάκη: «Σου δίνω 1 σου παίρνω 5»

Του Νίκου Γουρλά

Οι πολυαναμενόμενες εξαγγελίες Μητσοτάκη στην ΔΕΘ ήταν τελικά πολύ πιο κάτω ακόμα και από αυτά που περίμεναν τα Πετσοταϊσμένα ΜΜΕ. Τα μέτρα δεν αντιμετωπίζουν σε καμία περίπτωση την ενεργειακή φτώχεια καθώς τις πρώτες μέρες του χειμώνα θα εξανεμιστούν τα όποια επιδόματα φτώχιας που μοίρασε. Η ακρίβεια και ο αυξανόμενος μήνα με τον μήνα πληθωρισμός θα αναγκάσει τις λαϊκές οικογένειες να περικόψουν ακόμα και είδη πρώτης ανάγκης υποβαθμίζοντας παραπέρα το επίπεδο ζωής τους.  Οπως αναφέρεται σε έρευνα της  ΓΣΕΕ 7 στους 10 εργαζόμενους του ιδιωτικού τομέα αναγκάστηκαν να περιορίσουν τις δαπάνες διατροφής. Ενώ τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά αυτά που ζουν με μισθούς των 650 ευρώ θα φτάσουν μέχρι και την εξαθλίωση όπως έγινε έξαλλου τον καιρό των μνημονίων .

Σε άρθρο του ο Guardian είναι τρομακτικός στις προβλέψεις του: «οι αυξημένοι λογαριασμοί ενέργειας μείωσαν τα εισοδήματα των νοικοκυριών στη χώρα κατά 10% και θα ωθήσουν επιπλέον 3 εκατομμύρια ανθρώπους στη φτώχεια… Η προοπτική για το βιοτικό επίπεδο είναι σοκαριστική και τρομακτική… Η πτώση στο εισόδημα του τυπικού νοικοκυριού θα είναι διπλάσια από εκείνη της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης».