Ιωάννης Καποδίστριας: Ο κυβερνήτης

Του Γιώργου Καραμπελιά (δημοσίευση του κεφάλαιου για τον Ιωάννη Καποδίστρια από το βιβλίο του Γιώργου Καραμπελιά, 1821-2021, Ρέκβιεμ ή Αναγέννηση (Εναλλακτικές Εκδόσεις).

Η οικογένεια του Καποδίστρια πιστεύεται ότι κατάγεται από το ακρωτήριο Ίστρια της Αδριατικής (Capo d’Istria)· εγκαταστάθηκε στην Κέρκυρα το 1375 και ενεγράφη στη Χρυσή Βίβλο (Libro d’ Oro) της Κέρκυρας το 1477. Ο Ιωάννης γεννήθηκε στην Κέρκυρα, στις 10 Φεβρουαρίου 1776, δευτερότοκο παιδί του δικηγόρου Αντωνίου-Μαρία Καποδίστρια και της Διαμαν­τίνας Γονέμη, κυπριακής καταγωγής, επίσης γραμμένης στο Libro d’ Oro,που είχαν ακόμα τρία αγόρια, τον Βιάρο, τον Ιωάννη-Αυγουστίνο και τον Γεώργιο, καθώς και τρία κορίτσια, τη Στέλλα, και τις δίδυμες, Ευφροσύνη και Ευφημία που έγιναν μοναχές. Ο Ιωάννης φοίτησε αρχικώς στο μοναστήρι της Αγίας Ιουστίνης, έμαθε λατινικά, ιταλικά και γαλλικά ενώ εν συνεχεία, το 1794-1797, σπούδασε ιατρική και χειρουργική στην Πάδοβα όπου παρακολούθησε και μαθήματα φιλοσοφίας, αναφέρεται δε ότι μελέτησε τον Τζων Λοκ (Locke) και τον Γάλλο Κοντιγιάκ (Condillac), που εισήγαγε τον «Λώκειον» στην ηπειρωτική Ευρώπη.

Ενώ βρισκόταν ακόμα στην Πάδοβα, τα στρατεύματα του Βοναπάρτη εισέβαλαν στην Ιταλία και κατέλαβαν τη γενέτειρά του, Κέρκυρα, όπου ο νεαρός κόμης, όταν επέστρεψε, άσκησε αμισθί την ιατρική. Ωστόσο, όταν ο ρωσικός και ο τουρκικός στόλος πολιόρκησαν την Κέρκυρα, το 1799, η γαλλική φρουρά συνθηκολόγησε και ο Ιωάννης διορίστηκε αρχίατρος του στρατιωτικού νοσοκομείου.

Όταν, το 1800, ιδρύθηκε η Δημοκρατία της Επτανήσου Πολιτείας υπό την κηδεμονία των Ρώσων, ουσιαστικά το πρώτο ημιανεξάρτητο ελληνικό κράτος, ο πατέρας του Αντώνιος ορίστηκε πρώτος Πρόεδρος της Γερουσίας και γρήγορα αντικαταστάθηκε από τον δευτερότοκο γιο του ο οποίος, το 1803, διορίστηκε «γραμματέας» στο τμήμα των εξωτερικών υποθέσεων, εγκαινιάζοντας έτσι την ενασχόλησή του με τη διπλωματία.

Ήταν ο Ιωάννης Καποδίστριας εκπρόσωπος των φεουδαρχικών δυνάμεων;

Γεώργιος Τερτσέτης

[...Ο Ιωάννης Καποδίστριας δεν ήτον εχθρός του συντάγματος, αλλά ήθελε να πρωτοπεράσει, να προαποφασισθεί με τάξιν και ώριμότητα η διανομή, η μοιρασιά της εθνικής γης, και ν' αρχίσει η διανομή από τους μικρούς, να υπάγει εις τούς μεγάλους•

 αυτός ήτον ο φρόνιμος λογισμός του Κυβερνήτου...

...Ήτον τέλη Ιουνίου του έτους 1831, και ο κυβερνήτης Καποδίστριας επροσκάλεσε διαφόρους γερουσιαστάς εις την οικίαν του. Επήγαμεν, μας είπε (εκρατούσε μία εφημερίδα εις το χέρι του) 

"η ανάγνωσις αυτής της εφημερίδος είναι αφορμή που σας προσκάλεσα•

διαβάζω ότι ο στρατηγός Μπολιβάρ, πρόεδρος της Κολουμβίας εις την Αμερικήν, διατάττει την διανομήν της εθνικής γης εις τους πολίτας, 

και εγώ σας έδωσα έναν σχέδιον διανομής•

αργοπορείτε βλέπω να γνωμοδοτήσετε. 

Ίσως δεν σας αρέσει• 

αρχίζει από τους μικρούς η διανομή του σχεδίου μου. Θα έλθει έπειτα και η αράδα των μεγάλων• 

γρηγορεύσετε, άλλος θα έλθη, βασιλόπαιδο, να σας διοικήση, 

με τον οποίον δεν θα έχετε ούτε την ευκολίαν της γλώσσης, 

ούτε να ανοίγετε την θύραν του δωματίου του, όταν θέλετε. 

Εγώ επιθυμώ να σας παραδώσω εις αυτόν ως λογικά όντα, ελευθέρους, με την ενδυμασίαν της ιδιοκτησίας.  

“Καποδίστριας”: Μία κινηματογραφική τελετουργία μνήμης

Της  Πόπης Αρωνιάδας

Μια μεγαλειώδης μέχρι δέους, δονητική ταινία, την οποία δεν πρέπει να χάσει κανένας Έλληνας, σε όποια ηλικία κι αν βρίσκεται. Την Κυριακή 21/12/2025 στις Δώδεκα το μεσημέρι, είχα την τιμή και την χαρά να βρεθώ στην ειδική προβολή στον Κινηματογράφο Νιρβάνα, που πραγματώθηκε για τους συντελεστές της ταινίας και άλλους καλεσμένους.

Ο «Καποδίστριας» του Γιάννη Σμαραγδή δεν είναι απλά μια ιστορική ταινία, είναι μια κραυγή αξιοπρέπειας, μια λειτουργία της μνήμης και της γνώσης. Δεν αφηγείται τον βίο ενός ανθρώπου, αλλά θρηνεί για ένα έθνος που δεν άντεξε το ύψος του ευεργέτη του.

Προσεγγίζει τον Καποδίστρια ως ηθικό μέγεθος, ως τραγικό ήρωα, που αφιερώνεται σ’ έναν κόσμο μικρότερο από το όραμά του. Παράλληλα όμως, τον προβάλει σαν μορφή βγαλμένη μέσα από ευαγγέλιο. Λιτός, ακέραιος, αλύγιστος. Δεν κρατά σπαθί, κρατά αρχές γι’ αυτό ακριβώς είναι καταδικασμένος.

Η σκηνοθεσία του Σμαραγδή είναι τελετουργική, άρτια σε όλα τα επίπεδα παραμένοντας πιστός στο προσωπικό του κινηματογραφικό σύμπαν. Μιλάμε για έναν κινηματογράφο ιδεών, συμβόλων και ηθικών μεγεθών. Οι εικόνες δεν βιάζονται. Στέκονται, αναπνέουν, ζητώντας από τον θεατή να σταθεί κι εκείνος με μυαλό καθαρό απέναντι στην Ιστορία. Τα βλέμματα των ηθοποιών, με άριστες ερμηνείες από όλους. Οι σιωπές, έχουν μεγαλύτερο βάρος ακόμα κι από τους διαλόγους. Η αφήγηση καταθέτει, κι αυτό ίσως είναι η μεγαλύτερη αρετή της.

Ο Καποδίστριας έφτασε στα ανώτατα αξιώματα της εξουσίας στην Ρωσία, πήρε σημαντικές πρωτοβουλίες για την σωτηρία της Ελβετίας και την αποφυγή της κατάτμησης της Γαλλίας και της καταστροφής του Παρισιού. Ως άνθρωπος, κουβαλά την Ευρώπη μέσα του με απώτερο σκοπό την απελευθέρωση και την σωτηρία της πατρίδας του.

Ποιούς και γιατί ενοχλεί ο Καποδίστριας

Του Κωνσταντίνου Χολέβα – Πολιτικός Επιστήμων

Η προσπάθεια να αποδομηθεί η προσωπικότητα και το έργο του πρώτου Κυβερνήτη (1828-1831) Ιωάννη Καποδίστρια δεν έληξε. Θα συνεχισθεί εν όψει των εορτασμών για τα 200 χρόνια από την Ελληνική Επανάσταση. Ποιοι έχουν λόγους να ενοχλούνται από την πανεθνική – μέχρι σήμερα- αποδοχή του μεγάλου διπλωμάτη και πολιτικού;

Πρώτον. Ο Καποδίστριας ήταν ευλαβής και συνειδητός Χριστιανός Ορθόδοξος. Αποστομώνει με τα κείμενά του τους οπαδούς του ουδετερόθρησκου κράτους. Αποδεχόταν ότι θεμέλιο της ταυτότητας του Νέου Ελληνισμού είναι η Ορθοδοξία. Τα κείμενά του διαψεύδουν εκείνους που υποστηρίζουν ότι η Ελληνική Επανάσταση ήταν γνήσιο αντίγραφο της Γαλλικής Επαναστάσεως του 1789. Οι Γάλλοι επαναστάτες- για δικούς τους λόγους- εστράφησαν κατά του Ρωμαιοκαθολικού Κλήρου και κατήργησαν επί 10 χρόνια το Χριστιανικό Ημερολόγιο. Ο Καποδίστριας με την προσωπικότητά του, το έργο του, ακόμη και με την ώρα της δολοφονίας του (το πρωί καθώς πήγαινε στην εκκλησία) αποδεικνύει ότι το 1821 ήταν αποτέλεσμα της Ορθόδοξης Πίστης των Ελλήνων και της θυσίας των Νεομαρτύρων.

Με αφορμή τον ανοίκειο, απαράδεκτο, προσβλητικό και ανθελληνικό χαρακτηρισμό, του Ιωάννη Καποδίστρια ΕΥΚΑΙΡΙΑ ΑΦΥΠΝΙΣΕΩΣ Ο ΕΟΡΤΑΣΜΟΣ ΤΟΥ 1821

Της Μαρίας Νεγρεπόντη-Δελιβάνη

Όλα ξεκίνησαν με το σύντομο σημείωμα οργής, που δημοσίευσα αυθόρμητα στο FB, στις 11 Μαΐου, αφού διάβασα τον χαρακτηρισμό, που αποδόθηκε στον Καποδίστρια ως «δικτάτορα», και που έχει ως εξής:

«Με αφορμή:

* Τον ανοίκειο, απαράδεκτο, προσβλητικό και ανθελληνικό χαρακτηρισμό, του Ιωάννη Καποδίστρια ως «δικτάτορα», που έγινε από μέλος της επιτροπής Ελλάδα ’21.

* Την απάντηση της επιτροπής Ελλάδα ‘21 ότι «θα εξεταστούν και θα προβληθούν όλες οι απόψεις», καθώς και ειδικότερα το σημείο της απάντησης ότι «οι συζητήσεις που γίνονται εφόσον είναι νηφάλιες είναι γόνιμες»……και προστίθεται ακόμη ότι «αλίμονο αν 200 χρόνια μετά δεν μπορούμε να συζητάμε με ψυχραιμία για την περίοδο της Επανάστασης», που μέσα από αυτές δημιουργούνται εύλογες ανησυχίες για τον τρόπο με τον οποίο θα εορταστεί αυτή η επέτειος.

* Το γεγονός ότι η Κυβέρνηση ουδόλως αντέδρασε, στις εθνικά απαράδεκτες αυτές απόψεις μέλους της επιτροπής Ελλάδα 21, αλλά ούτε και στη σχετική επίσημη απάντηση της επιτροπής Ελλάδα ’21, που οδηγεί στο συμπέρασμα ότι σιωπηρώς συμφωνεί με το περιεχόμενό τους.

Ἀπάντηση στήν «Ἐπιτροπή 2021» καί στόν κ. Χατζή

Του Νικόλαου Καρζῆ

Μετά ἀπό πάρα πολλά χρόνια ἐπανέρχεται στό προσκήνιο ἡ προπαγάνδα τοῦ γερμανοῦ πράκτορα Φρειδερίκου Θείρσιου ὁ ὁποῖος εἶχε χαρακτηρίσει ὡς δικτάτορα τόν Καποδίστρια. Ἡ προπαγάνδα τουτότε εἶχε νόημα, διότι ὁ συγκεκριμένος ἤθελε νά προλειάνει τό ἔδαφος γιά τήν θετική ὑποδοχή τοῦ Ὄθωνα στήν Ἑλλάδα. Γιά νά τό πετύχει αὐτό ἔπρεπε συκοφαντῶντας τήν προσωπικότητα τοῦ Καποδίστρια νά ἀποδομήσει τό ἔργο του.

Ἐνῶ ὁ Φρειδερίκος Θείρσιος εἶχε αὐτή τή δικαιολογία, δέν μποροῦμε νά καταλάβουμε σύγχρονοι «πνευματικοί» ἄνθρωποι ποιά δικαιολογία ἔχουν ὥστε νά ἀναμασοῦν ἐπιχειρήματα πού ἡ ἱστορική ἐπιστήμη ἐδῶ καί χρόνια ἔχει καταρρίψει. Διερωτώμεθα τί θέλει ὁ κύριος Χατζῆς καί ἡ κυρία Ἀγγελοπούλου νά πετύχουν μέσω τῆς ἐπιτροπῆς 2021 υἱοθετῶντας ἀστήριχτες ἐπιστημονικά ἀπόψεις;

Ἀπαντῶντας στήν θέση τῆς «Ἐπιτροπῆς 2021» ὅτι ὁ Καποδίστριας ἦταν δικτάτορας,μή δημοκράτης καίὅτι ἀντιπαθοῦσε τά συντάγματα,θά θέλαμε χρησιμοποιῶντας ἱστορικά ντοκουμέντα καί ὄχι ἀνεύθυνες προσωπικές ἀπόψεις, νά παραθέσουμε τά παρακάτω.

Γεώργιος Σκλαβούνος, ιστορικός ερευνητής: Μύθος και αλήθειες για τον Καποδίστρια

Πολλά έχουν γραφτεί, θετικά και αρνητικά, για μία από τις σημαντικότερες μορφές της νεοελληνικής ιστορίας: τον Ιωάννη Καποδίστρια. Η ζωή και η δράση του στις δεκαετίες που προηγήθηκαν της εκλογής του ως πρώτου Κυβερνήτη του νεοελληνικού κράτους, και φυσικά ο ρόλος του ως Κυβερνήτη της Ελλάδας από τις αρχές του 1828 ως τη δολοφονία του το 1831, «διαβάζονται» μέχρι σήμερα με ιδιαίτερα αποκλίνουσες εκτιμήσεις. Για όλα αυτά ζητήσαμε τη γνώμη του Γεώργιου Σκλαβούνου, ο οποίος έχει αφιερώσει πάνω από 30 χρόνια της ζωής του στην ιστορική μελέτη του Καποδίστρια. Ελπίζουμε ότι η αναγκαστική περικοπή της για λόγους χώρου δεν στέρησε τη ζωντάνια της ειλικρινούς και χειμαρρώδους συζήτησης που είχαμε, η οποία φώτισε σημαντικές πτυχές της δράσης του Καποδίστρια, άγνωστες σε πολλούς από εμάς – ανατρέποντας ταυτόχρονα μια σειρά μάλλον αρνητικές αποτιμήσεις, που για δεκαετίες κυριαρχούσαν και στην Αριστερά.

---

Ο Γεώργιος Ι. Σκλαβούνος γεννήθηκε το 1943 στην Κέρκυρα, όπου ζει και σήμερα. Σπούδασε ως εργαζόμενος φοιτητής στην Ελλάδα και στις ΗΠΑ. Αποφοίτησε από την Ανώτατη Βιομηχανική Σχολή Πειραιά και πήρε μεταπτυχιακό στην Κοινωνιολογία από το Georgia State University, όπου συνέχισε σπουδές δικτατορικού επιπέδου στον ίδιο κλάδο, ενώ παρακολούθησε και μαθήματα Φιλοσοφίας και Management. Συμμετείχε στο προδικτατορικό φοιτητικό κίνημα μέσα από τον Σύλλογο Φοιτητών Βιομηχανικής και τον Σύλλογο Κερκυραίων Φοιτητών. Εξελέγη Γενικός Γραμματέας της προδικτατορικής Ε.Φ.Ε.Ε. και υπέστη τις συνέπειες: κατηγορήθηκε, δικάστηκε και καταδικάστηκε με αναστολή την εποχή της Αποστασίας, έχοντας συνήγορο υπεράσπισης τον αείμνηστο Νικηφόρο Μανδηλαρά. Συνελήφθη και κρατήθηκε στην Ασφάλεια Πειραιά. Στερήθηκε το διαβατήριο του. Αργότερα εργάστηκε στην Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή της Ε.Ε. ως εκπρόσωπος του Οικονομικού Επιμελητηρίου Ελλάδος, του οποίου διετέλεσε αντιπρόεδρος. Συνεργάστηκε επίσης με τα Υπουργεία Πολιτισμού και Παιδείας, την Αγροτική Τράπεζα και επιχειρήσεις του ιδιωτικού τομέα. Στα σεμινάρια επιμόρφωσης των εκπαιδευτικών της Ελληνικής Διασποράς παρουσίαζε την εργασία του για την ελληνική πολιτιστική ταυτότητα και τη διατήρησή της. Κείμενα του έχουν δημοσιευθεί στον αθηναϊκό Τύπο (Ελευθεροτυπία, Βήμα, Μεσημβρινή) και σε περιοδικά (Οικονομικός Ταχυδρόμος, Οικονομικά Χρονικά). Έχει γράψει μεταξύ άλλων το βιβλίο «Ο άγνωστος Καποδίστριας» (εκδόσεις Παπαζήση, 2011).

Καποδίστριας: O μεγάλος αναμορφωτής και οι εχθροί του

Του Κώστα Χατζηαντωνίου

Η πρόσφατη, πρόχειρη αλλά από θεσμικό περιβάλλον, επιχείρηση προσβολής του Ιωάννη Καποδίστρια, επανέφερε στη δημόσια συζήτηση τον προβληματισμό για τις βαθιές ρίζες της νεοελληνικής καθυστέρησης. Το έργο του πρώτου Κυβερνήτη είναι βέβαια γνωστό και αναμφισβήτητο, και γι’ αυτό, η «πονηρή» κριτική εστιάζει στις μεθόδους και στον τρόπο διακυβέρνησης. Ας δούμε λοιπόν αυτόν τον τρόπο, έστω συνοπτικά.

Στις 3 Απριλίου 1827, η Γ΄ Εθνοσυνέλευση με το Στ΄ Ψήφισμά της εξέλεγε ως Κυβερνήτη της Ελλάδας, με επταετή θητεία, τον Ιωάννη Καποδίστρια, γνωστό για τη λαμπρή του σταδιοδρομία στη ρωσική αυτοκρατορία. Η Επανάσταση περνούσε τραγικές στιγμές, ο Κιουταχής κυριαρχούσε στη Στερεά Ελλάδα και ο Ιμπραήμ στην Πελοπόννησο. Η φιλαρχία, η ιδιοτέλεια και ο φθόνος, μετά από δύο εμφυλίους πολέμους, οδηγούσαν με βεβαιότητα στην καταστροφή. Συγχρόνως όμως εμπέδωναν στον λαό τη συνείδηση για το αδιέξοδο του πολυαρχικού συστήματος και την ανάγκη για μια ισχυρή αρχή που θα ήταν αξιόπιστη για διεθνή διαπραγμάτευση, ειδικά σε μια φάση που η Αγγλία φαινόταν για πρώτη φορά διατεθειμένη να μεσολαβήσει για κατάπαυση των εχθροπραξιών και αναγνώριση ενός έστω αυτόνομου κράτους. Έτσι ο λαός υποδέχθηκε ως σωτήρα τον Κυβερνήτη που έφθασε τελικά στην Ελλάδα τον Ιανουάριο του 1828 αφού με ποικίλους τρόπος η αγγλική πολιτική και οι εν Ελλάδι ολιγαρχικοί προσπάθησαν να ματαιώσουν την έλευσή του. 

Ο "δικτάτορας" Καποδίστριας οικοδομεί κράτος – Η δολοφονία του έφερε την ξενοκρατία

Του Παναγιώτη Ήφαιστου

Ο "δικτάτορας" Καποδίστριας οικοδομεί κράτος – Η δολοφονία του έφερε την ξενοκρατία - slpress.gr: Ο Καποδίστριας πέτυχε να ανακηρυχθεί ανεξάρτητο ελληνικό κράτος και άρχισε να το οικοδομεί από τα ερείπια. Η δολοφονία του άνοιξε τον δρόμο στην ξενοκρατία.

Ευχαριστώ τον φίλο Μάκη Δ.

Δικτάτορας ο Καποδίστριας! – Η Επιτροπή επί τω έργω της αποδόμησης του 1821...

Του Γιώργου Μαργαρίτη

Η Επιτροπή "Ελλάδα 2021" έχει, σύμφωνα με τις διακηρύξεις της, θέσει ως υπέρτατο στόχο την «ανάδειξη όλων των απόψεων», το να «ακουστούν όλες οι κριτικές για τις δράσεις και τις αποφάσεις εκείνης της εποχής». Με βάση τις γενικές προδιαγραφές στη συγκρότηση της Επιτροπής και με βάση τους παραπάνω στόχους της είναι βέβαιο ότι θα μας εκπλήξει και θα μας διασκεδάσει στους δύσκολους μήνες –μετά κορονοϊού– που έρχονται.

Το τελευταίο "εύρημα" της Επιτροπής (εύρημα προερχόμενο από μέλος της καθηγητή, το οποίο η Επιτροπή έσπευσε να υιοθετήσει) ήταν ομολογουμένως λίγο απρόσμενο. Ο πρώτος κυβερνήτης του ελληνικού κράτους, ο κόμης Ιωάννης Καποδίστριας, αξιολογήθηκε σαν «δικτάτορας», με το ελαφρυντικό ότι επέβαλε μια «εκσυγχρονιστική δικτατορία». Η περίπτωση να μην διαβάσαμε, ή να μην ακούσαμε καλά, αποκλείεται, καθότι ο εν λόγω καθηγητής κλήθηκε στην ΕΡΤ να αναπτύξει λεπτομερώς και δια ζώσης την άποψή του.

Είχαμε από πολύ νωρίς επισημάνει ότι, σύμφωνα με την απλή λογική, όταν δημιουργείς μια Επιτροπή για να εορτάσεις την επέτειο μιας επανάστασης, αποφεύγεις τα είδη εκείνα των "επιστημόνων" που παρουσιάζουν σοβαρές αλλεργικές αντιδράσεις με το άκουσμα, απλά και μόνο, της λέξης επανάσταση. Η απλή λογική όμως καθυποτάχθηκε στην κυρίαρχη αντίληψη και ιδέα: οι επαναστάσεις είναι μεν πολύ αξιόλογα γεγονότα καθ’ εαυτές, κάπου όμως, για άγνωστους λόγους, εκτροχιάζονται και οδηγούν σε ολοκληρωτισμούς και δικτατορίες.

Ν. Καζαντζάκης – Καποδίστριας – “Πού ακούστει αυτός που πολεμάει για την πατρίδα να θέλει πλερωμή;”

Το πρωί της 27ης Σεπτεμβρίου 1831 με το Ιουλιανό ημερολόγιο (δηλαδή στις 9 Οκτωβρίου 1831), έξω από την εκκλησία του Αγίου Σπυρίδωνος πυροβόλησαν και μαχαίρωσαν θανάσιμα τον κυβερνήτη Ιωάννη Καποδίστρια, καθώς πήγαινε να παρακολουθήσει την κυριακάτικη θεία λειτουργία.

Ένα πολύ ωραίο απόσπασμα από την τραγωδία του Ν. Καζαντζάκη “Καποδίστριας” είναι το παρακάτω:

Στη σκηνή ο Καποδίστριας και ένας παπάς που έχει έρθει να τον εξομολογήσει. Εκεί ο Κυβερνήτης λυγίζει:

Καποδίστριας: «Πολλά δεν έχω γέροντα να πω… λίγες χαρές, δουλειά πολλή, σεμνές ανάγκες. Λόγο βαρύ θα πω, ο Θεός ας με συγχωρνάει. Καμιά δεν πάτησα εντολή του, δεν θυμούμαι…

Ένα μονάχα βάρος νιώθω στην καρδιά μου. Κουράστηκα! Σιχάθηκα! Δεν τους θέλω τους Έλληνες! Συμφέροντα, ψευτιές, ατιμίες, προδοσίες…