Θεοφάνης Τάσης: Θα υποδουλωθούμε τελικά στους αλγορίθμους;

Συνέντευξη

• Ποια χρονική στιγμή, ποια συνθήκη κοινωνική σάς κινητοποίησε να γράψετε τον Ψηφιακό ανθρωπισμό;

Δεν υπήρξε μια συγκεκριμένη χρονική στιγμή. Το βιβλίο κατά κάποιον τρόπο γράφτηκε από μόνο του, διότι σε αυτό συγκεντρώνονται γραπτά και συνεντεύξεις των τελευταίων χρόνων με θέμα την παρούσα μορφή της εικονιστικής κοινωνίας. Σκέφτηκα ότι, περιλαμβάνοντας δοκιμιακά και ακαδημαϊκά κείμενα σ’ έναν τόμο, θα καταστούν –πιθανώς– ευκολότερα προσβάσιμα για τις/τους αναγνώστριες/ες. Επιπλέον, θα ήταν δυνατόν να διαπιστώσουν σε συγκεκριμένα ζητήματα την εφαρμογή των θεωρητικών εννοιών που αναπτύσσω στις Πολιτικές του Βίου ώστε, ενδεχομένως, κατ’ αυτόν τον τρόπο ν’ αποκαλυφθούν απροσδόκητες διασυνδέσεις μεταξύ τους και καινούργιες απορίες.

Ποια η διαφορά ανάμεσα στην εικονική και εικονιστική κοινωνία;

Εικονική πραγματικότητα (virtual reality) ονομάζουμε την ψηφιακή προσομοίωση της πραγματικότητας από έναν υπολογιστή. Ο χρήστης μπορεί να περιηγηθεί στο ψηφιακό περιβάλλον και ν’ αλληλεπιδράσει με αυτό χρησιμοποιώντας ειδικό εξοπλισμό όπως ειδικά γυαλιά, ακουστικά και αισθητήρες. Κατά την αλληλεπίδραση ο χρήστης δεν «βλέπει/ακούει/αισθάνεται» το φυσικό περιβάλλον. Με τον όρο εικονιστική κοινωνία περιγράφω τη σύγχρονη υβριδική, δηλαδή ταυτόχρονα φυσική και ψηφιακή πραγματικότητα. Η εικονιστική κοινωνία συνιστά την παρούσα μορφή της νεωτερικότητας, η οποία έχει ως κεντρικό γνώρισμα την κυριαρχία της εικόνας σε όλες τις ανθρώπινες δραστηριότητες και τη βαθμιαία εξεικόνιση του βίου. Η εικονιστική κοινωνία χαρακτηρίζεται από την ανάδυση ενός καινοφανούς τρόπου παραγωγής και διακίνησης εικόνων, μέσω της ψηφιοποίησης, ο οποίος τείνει στην εξαΰλωση των αγαθών (π.χ. εξουσία, πλούτος, πληροφορία) και των σχέσεων (διαπροσωπικών, οικονομικών και πολιτικών), η αρχιτεκτονική, το περιεχόμενο και η εγγύτητα των οποίων προσδιορίζονται ολοένα περισσότερο από αλγορίθμους.

Byung-Chul Han: «Το έξυπνο κινητό είναι ένα εργαλείο κυριάρχησης. Λειτουργεί σαν προσευχητάρι»

Στην αποκλειστική αυτήν συνέντευξη στην El País, ο νοτιο-κορεάτης φιλόσοφος συζητά για την ψηφιακή υποδούλωση, την εξαφάνιση του τελετουργικού και τι αποκαλύπτει για την κοινωνία το «Squid Game»

Του Sergio C. Fanjul, Πηγή: english.elpais.com (15-10-2021)

Ο υλικός κόσμος των ατόμων και των μορίων, των πραγμάτων που μπορούμε να αγγίξουμε και να μυρίσουμε αποσυντίθεται σε έναν κόσμο των μη-πραγμάτων, σύμφωνα με τον νοτιοκορεατικής καταγωγής Ελβετο-γερμανό φιλόσοφο Byung-Chul Han. Συνεχίζουμε να επιθυμούμε αυτά τα μη-πράγματα, ακόμη και να τα αγοράζουμε και να τα πουλάμε, λέει ο Han. Αυτά συνεχίζουν να μας επηρεάζουν. Ενώ ο ψηφιακός κόσμος αναμειγνύεται όλο και περισσότερο με ό,τι ακόμη θεωρούμε ως τον “πραγματικό” κόσμο, η ύπαρξή μας είναι ακόμη ακαθόριστη και φευγαλέα, πιστεύει. O στοχαστής με  μεγάλες πωλήσεις βιβλίων του, για τον οποίο κάποιες φορές γίνεται λόγος ως “ροκ σταρ φιλόσοφος”, ακόμη αναλύει σχολαστικά την αναστάτωση που παράγει ο νεοφιλελεύθερος καπιταλισμός.

Με το συνδυασμό ρητών από μεγάλους φιλοσόφους και στοιχείων από την λαϊκή κουλτούρα, το πρόσφατο βιβλίο του Han, Undinge (ή Μη πράγματα), που δεν έχει εκδοθεί ακόμη στα αγγλικά, αναλύει την “εξουθενωμένη μας κοινωνία”, στην οποία ζούμε εξαντλημένοι και  με κατάθλιψη, από τις αναπόδραστες απαιτήσεις της ύπαρξης. Επίσης έχει σκεφτεί για τα νέα είδη ψυχαγωγίας και “ψυχοπολιτικής”, όπου οι πολίτες παραδίδονται πειθήνια στους πειρασμούς του συστήματος, μαζί με την εξαφάνιση του ερωτισμού, την οποία ο Han αποδίδει στις σύγχρονες τάσεις ναρκισσισμού και επιδειξιομανίας.

Ο Σκέρτσος είναι τεχνοκράτης, δεν μπορεί να λέει ανοησίες, ακόμα και όταν λέει ανοησίες

O Σκέρτσος δεν είναι ηλίθιος, ξέρει ότι αυτό που είπε για τους αστυνομικούς και τον ιό είναι μια απύθμενη ανοησία. Τότε γιατί το είπε; Ο Σκέρτσος ενσαρκώνει το επιτελικό κράτος, το τεχνοκρατικό πρόσωπο της κυβέρνησης. Ο τεχνοκρατισμός, λογίζεται ως μια τεχνική διακυβέρνησης που επικεντρώνει στο «να γίνει η δουλειά» και όχι στις «άγονες πολιτικές αντιπαραθέσεις».

Του Δημήτρη Τσίρκα

Κριτήριο του είναι, υποτίθεται, η «ουδέτερη» επιστήμη και τα «αντικειμενικά» δεδομένα και μέτρο του η αποτελεσματικότητα, την οποία μόνο αυτός μπορεί να εγγυηθεί.

Πρόκειται φυσικά για απάτη, ο τεχνοκρατισμός είναι πολιτικός και ιδεολογικός μέχρι το μεδούλι. Έχει όμως καταφέρει να αποκρύπτει τον πολιτικό του χαρακτήρα, τα μερικά και ιδιοτελή συμφέροντα που υπηρετεί και τις διόλου ουδέτερες μεθόδους διακυβέρνησης που μεταχειρίζεται.

Αποτελεί δε ένα ακόμη υποπροϊόν της μεταδημοκρατίας, η οποία μπορεί να διατηρεί όλα τα τυπικά χαρακτηριστικά της δημοκρατίας (εκλογές, κόμματα κλπ.) αλλά ο δημοκρατικός χώρος – το εύρος των ζητημάτων για τα οποία έχουν λόγο οι πολίτες – συρρικνώνεται διαρκώς.

Πλέον, οι κρατικές υποθέσεις αποπολιτικοποιούνται και παρουσιάζονται ως ζητήματα διαχείρισης που πρέπει να αφεθούν στα χέρια των ειδικών – τεχνοκρατών.

Οι 4 Μάσκες

(μια άλλη κριτική ανάγνωση, στην εποχή του κορονοϊού, του βιβλίου του R. Trivers “Η μωρία των ανοήτων”, Εκδόσεις Κάτοπτρο)

Του Χάρη Ναξάκη

Στις 16 Ιουλίου του 1918, ρακένδυτος και με μόνη συντροφιά μια ταμπακιέρα με καπνό, ο παππούς μου ο Αντωνάκης, μικροκαμωμένος, εξ ου και το υποκοριστικό, αλλά γενναίος, επιστρέφει με μια ολιγοήμερη άδεια στο Κολυμπάρι Χανίων. Η ισπανική γρίπη είχε ήδη γίνει πανδημική. Ήταν έξι χρόνια φαντάρος, Πρώτος και Δεύτερος Βαλακανικός πόλεμος, Πρώτος Παγκόσμιος, σίγουρα όχι από επιλογή. Από “συνήθεια” συνέχισε να είναι φαντάρος μέχρι την Μικρασιατική καταστροφή του 1922. Ο θάνατος όμως τον καλωσόρισε στην πόρτα του σπιτιού του. Η 19χρονη γυναίκα του, όμορφη σαν τα κρύα τα νερά, είχε μόλις βάλει το κλειδί στην πόρτα του σπιτιού τους, δεν πρόλαβε να ανοίξει, σωριάστηκε στην είσοδο, πέθανε από την ισπανική γρίπη. Ο παππούς ξαναπαντρέυτηκε, ο όλεθρος του ιού, ο θάνατος της πρώτης γυναίκας του, γέννησε τη ζωή, τον πατέρα μου, τον αδερφό μου κι εμένα.

Ο Ζακ Ελλύλ για τα gagets της κα Κεραμέως

Του Γιώργου Τασιόπουλου

Η εξ αποστάσεως εκπαίδευση, τα βιντεομαθήματα της κ. Κεραμέως και του Μπιλ Γκέιτς, είναι το αντίδωρο στους μαθητές από τους "σταυροφόρους" της νέας εποχής. 

Τα gadgets είναι το γλυκάδι της υπόσχεσης ενός δυστοπικού, νέου κόσμου. Η Τεχνική προμηθεύει τα gadgets, σαν αντιστάθμισμα για μια άχρωμη ζωή ρουτίνας χωρίς περιπέτειες, χωρίς συναισθήματα και έρωτα, όπως περιγράφεται στο "Θαυμαστό καινούργιο κόσμο" του Χάξλεϋ.

Η εισαγωγή όλων αυτών των τεχνικών μέσων στην εκπαιδευτική διαδικασία δεν είναι η απάντηση μόνο στα σημεία των καιρών, η ανάγκη για εκπαίδευση λόγω πανδημίας. Ο τόσο αυταρχικός τρόπος για επιβολή των βιντεομαθημάτων και η σαγήνη για τις νέες τεχνολογίες στο σχολείο είναι μια κατάσταση προσαρμογής και προσομοίωσης των μαθητών και του οικογενειακού τους περιβάλλοντος στη νέα εποχή της ρομποτικής, της τεχνητής νοημοσύνης και των "ανθρώπων" cyborg, την εποχή του Τεχνικού Συστήματος όπως την ονομάζει ο Ζακ Ελύλ.

Επιστροφή στην (εκσυγχρονιστική) κανονικότητα - Το Επιτελικό Κράτος

Του Βασίλη Ασημακόπουλου

Το αποτέλεσμα των εκλογών της 7^ης Ιουλίου, οδήγησε στην ανάδυση και διαφαινόμενη τάση σταθεροποίησης ενός δικομματισμού-διπολισμού προμνημονιακής περιόδου από την άποψη των εκλογικών ποσοστών της ΝΔ και του ΣΥΡΙΖΑ. Αλλά και τα λεχθέντα κατά τις τελετές παράδοσης-παραλαβής υπουργείων, συμπυκνώνονται στο κεντρικό αφήγημα ότι η χώρα βρίσκεται σε σταθερή τροχιά, τα ταμεία είναι γεμάτα, το επιτόκιο δανεισμού διαρκώς αποκλιμακώνεται, συνεπώς βρισκόμαστε στην αρχή ενός ανοδικού οικονομικού κύκλου.

Το μόνο που χρειάζεται είναι μια φιλο-επενδυτική κυβέρνηση, η οποία να αξιοποιήσει τις θετικές αναπτυξιακές προοπτικές. Με κοινωνικό πρόσημο πάντοτε. Αυτή είναι περίπου η κοινή συνισταμένη των δύο κομμάτων.

Κυβερνητική αυτοδυναμία η ΝΔ, εκλογική κυριαρχία του ΣΥΡΙΖΑ στο χώρο της αντιδεξιάς αντιπολίτευσης. Η μεταμνημονιακή κανονικότητα της χώρας στην οικονομία και την κομματική εκπροσώπηση. Στη βάση και το εποικοδόμημα. Αλλά και στην εικόνα, την αισθητική στην ορκωμοσία των βουλευτών και στην δεξίωση στην Ηρώδου Αττικού για την αποκατάσταση της Δημοκρατίας. Όμορφα φορέματα, κοστούμια, χαμόγελα, πόζες. Μια ωραία ατμόσφαιρα.

Οι τεχνοκράτες πάνε στον (φορολογικό) παράδεισο

O μύθος του "άσπιλου τεχνοκράτη", το νόμιμο που δεν είναι πάντα ηθικό και το παράδειγμα του Γκίκα Χαρδούβελη.

 

Του Μάνου Χωριανόπουλου

 

Τη διαφορά νόμιμου και ηθικού, την είχαμε καταλάβει καλά από την εποχή που ο Γιώργος  Βουλγαράκης, έδινε με το χαμόγελο στα χείλη, μαθήματα φοροαποφυγής στους αποσβολωμένους τηλεθεατές. Τη διαπιστώνουμε και τώρα στην υπόθεση του Γκίκα Χαρδούβελη, ο οποίος πιστεύει ότι είναι “θύμα”.

Κανείς δεν μπορεί να κατηγορήσει, μέχρι να ολοκληρωθεί η έρευνα βεβαίως, τον πρώην “Τσάρο” της οικονομίας, ότι έκανε κάτι παράνομο.

Σε αυτό άλλωστε έσπευσε να απαντήσει και ο ίδιος, αποφεύγοντας να αναφερθεί στο αν η πράξη του ταιριάζει σε έναν δημόσιο λειτουργό. Δεν έκανε τίποτα παράνομο. Μετέφερε τα χρήματά του στο εξωτερικό, την περίοδο που ήταν σύμβουλος στην κυβέρνηση Παπαδήμου.