Το κίνημα της πετσέτας και ο υπερτουρισμός

Οι κινητοποιήσεις των νησιωτών φέρνουν στην επιφάνεια τον στρεβλό χαρακτήρα της τουριστικής ανάπτυξης και πιέζουν για την μεταρρύθμισή του τουριστικού μοντέλου.

Του Γιώργου Ρακκά 

Οι κινητοποιήσεις των νησιωτών ενάντια στις καταλήψεις των παραλιών από την αλόγιστη και παράνομη επέκταση των μπιτς μπαρ -με τις σειρές από τις συχνά πολυτελείς ξαπλώστρες που ενοικιάζονται πανάκριβα και την δυνατή μουσική- έχουν ήδη καταφέρει να αναδειχθούν στην επικαιρότητα.

Προκάλεσαν και την αντίδραση του αρμόδιου υπουργείου, το οποίο έδειξε να ανταποκρίνεται στις διαμαρτυρίες δηλώνοντας ότι θα ακολουθήσουν άμεσα έλεγχοι ώστε η νομοθεσία επιτέλους να εφαρμοστεί.

Αρκετές φωνές στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, βέβαια, ασκούν κριτική. Βλέπουν στις κινητοποιήσεις την απόπειρα μιας συντετριμμένης αξιωματικής αντιπολίτευσης να παραμείνει στην επικαιρότητα.

Καταγγέλλουν ”μιζεραμπιλισμό”, αποδίδοντας στους κινητοποιούμενους εσφαλμένα μια πρόθεση άρνησης της τουριστικής ανάπτυξης και των ωφελειών που αποκομίζει για τη χώρα: το σύνδρομο της ταπεινής πλην γραφικής Ελλάδας, λένε, ξαναχτυπά με αφορμή τις ξαπλώστρες, και ζητεί ”ελεύθερες παραλίες για όλο το λαό”• ξεχνώντας ότι και οι ελεύθερες παραλίες βουλιάζουν σήμερα από μία άλλη καταπατητική λογική, των λουώμενων αυτή τη φορά, που τις μετατρέπουν σε σκουπιδότοπους, τις και τις καθιστούν εξίσου αφόρητες με την εκκωφαντική πολυφωνία των φορητών ηχείων Bluetooth, τις ρακέτες, τα ψυγεία και τα αυτοκίνητα που τα παρκάρουν μέσα στην αμμουδιά.

Η ισοπέδωση των ταυτοτήτων

Του Γιώργου Ρακκά

Εδώ και αρκετές δεκαετίες ο τρόπος που οργανώνονται τα κυρίαρχα πρότυπα, δεν αισθάνονται καθόλου άνετα με την πραγματικότητα των δύο φύλων. Ας πάρουμε για παράδειγμα, τις κυρίαρχες καταναλωτικές αξίες: Ένας κόσμος που βασίζεται στην ιδέα ότι η επιθυμία είναι απεριόριστη, και ότι ο κάθε άνθρωπος, με το ανάλογο χρηματικό αντίτιμο βέβαια, έχει την δύναμη να επινοήσει εκ του μηδενός τον εαυτό του, δεν μπορεί να ανεχτεί την ιδέα ότι το φύλο μας θέτει κάποια απώτατα όρια στις μεταμορφώσεις που μπορούμε να υιοθετήσουμε.

Ο ρόλος των δύο φύλων στην οικογένεια και την αναπαραγωγή αποτελεί επίσης πηγή δυσφορίας, για την κατανάλωση αλλά και για την εργασία: Όλα τα σύγχρονα κράτη έχουν διαμορφώσει πολιτικές ‘εναρμόνισης της οικογενειακής με την επαγγελματική ζωή’. Στη βάση τους υπάρχει η διαπίστωση ότι οι δυο αυτές σφαίρες είναι ανταγωνιστικές, γιατί το σύγχρονο εργασιακό μοντέλο απαιτεί κατά το δυνατόν απόλυτη αφοσίωση, και κατά βάθος αντιμετωπίζει την οικογενειακή φροντίδα ως κάτι που μετριάζει την εργασιακή αποδοτικότητα. Και για την κατανάλωση, όμως, η οικογενειακή ζωή συνεπάγεται ότι το άτομο περιορίζει τον δικό του επιθυμητικό κόσμο, και άρα την καταναλωτική του διαθεσιμότητα, καθώς η φροντίδα των παιδιών του έρχεται τώρα σε πρώτο πλάνο. Αυτή η δοτικότητα του χρόνου και της προσοχής, οδηγεί σε διαφορετική ιεράρχηση των αναγκών που θέτει σε δεύτερη μοίρα την καταναλωτική αυτοπραγμάτωση.      

Οι ρίζες του κινεζικού θαύματος – και του σημερινού πολυπολικού κόσμου

STARCEVIC VIA GETTY IMAGES

Σκέψεις με αφορμή το βιβλίο του Ιταλού στοχαστή Τζιοβάνι Αρίγκι «Ο Άνταμ Σμίθ στο Πεκίνο»

Του Γιώργου Ρακκά 

Σήμερα, τείνουμε να εκλαμβάνουμε ως δεδομένη την πολυπολυκότητα του παγκόσμιου συστήματος.

Και όντως η εποχή εκείνη όπου οι ΗΠΑ (2000-2010) φάνταζαν πανίσχυρες, ικανές να παρεμβαίνουν σε κάθε γεωπολιτικό πεδίο του πλανήτη μάλιστα μονομερώς και δίχως να έχουν εξασφαλίσει κάποια γενική συναίνεση με τις υπόλοιπες δυτικές δυνάμεις, φαίνεται πλέον αρκετά μακρινή.

Ποιες, όμως, είναι οι ρίζες αυτής της ανατροπής που έλαβε χώρα στο παγκόσμιο σύστημα μέσα σε μια δεκαετία;

Το βιβλίο του Ιταλού στοχαστή Τζιοβάνι Αρίγκι, οικονομολόγου και ιστορικού των παγκόσμιων συστημάτων, «Ο Άνταμ Σμίθ στο Πεκίνο», το οποίο κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Κουκκίδα, είναι ένα εξαιρετικό εγχειρίδιο που με ενάργεια εντόπιζε τα αίτια των αλλαγών που βιώνουμε σήμερα.

Την εποχή που κυκλοφόρησε το βιβλίο του Αρίγκι (2007) οι αναλυτές της παγκοσμιοποίησης και της αρχιτεκτονικής του παγκόσμιου συστήματος ήταν βέβαιοι ότι βαδίζουμε προς έναν νέο αμερικανικό αιώνα. Καθώς, και ότι το άνοιγμα της Κίνας στο παγκόσμιο εμπόριο, που την είχε ήδη μεταβάλει σε παγκόσμιο κέντρο συναρμολόγησης, θα οδηγούσε στην κατάρρευση του κομμουνιστικού καθεστώτος της, εν μέσω μιας σφοδρής οικονομικής και κοινωνικής αναταραχής όμοια με εκείνη που βίωσε η Ρωσία με την κατάρρευση του σοβιετικού συστήματος.

Κρίση της παγκοσμιοποίησης και άλμα προς την ψηφιοποίηση

Θα το έχουν προσέξει και οι Έλληνες τηλεθεατές· οι διαφημίσεις για την έλευση του δικτύου διασύνδεσης 5G στην Ελλάδα είναι καταιγιστικές και στους δικούς μας τηλεοπτικούς δέκτες.

Του Γιώργου Ρακκά 

Η νέα αυτή τεχνολογία πλασσάρεται από τους μεγάλους παρόχους ως ένα νέο εργαλείο ελευθερίας. Προσφέρει δυνατότητες διασύνδεσης θεαματικά ανώτερες από κάθε άλλη προηγούμενη, διευκολύνοντας έτσι την έλευση νέων πραγματικοτήτων στην ίδια μας την καθημερινότητα: Αυτόματη κατεύθυνση των οχημάτων μέσω διαδικτύου, γυαλιά εικονικής πραγματικότητας, δυνατότητα απανταχού παρουσίας των ψηφιακών αναπαραστάσεων μέσα στο πεδίο του πραγματικού. Παραθέτουμε την απομαγνητοφώνηση από το σπηκάζ μιας τέτοιας διαφήμισης, που μεταδίδει χαρακτηριστικά τον αποκαλυψιακό τόνο που οι εταιρείες δίνουν στην χρήση αυτής της νέας τεχνολογίας: 

«Πώς θα μας βοηθήσει το [ ] 5G, να ξανασχεδιάσουμε τον κόσμο από την αρχή; Σίγουρα είναι επανάσταση. Δεν θα μπορούσε κάποιος να οραματιστεί 30 χρόνια πίσω τις αλλαγές που μπορεί να φέρει μια τεχνολογία σαν το 5G.  Θα μπορέσει να βοηθήσει στην αποκρισιμότητα των αυτοοδηγούμενων οχημάτων. Φανταστείτε, λοιπόν, ότι έχουμε έναν ξεναγό στην κορυφή της Θήρας με ένα drone πιθανώς και αυτό μεταφέρεται στην τάξη. Να πραγματοποιούνται χειρουργεία εξ αποστάσεως. Να γίνεται μια συναυλία στη Νέα Υόρκη, οι ίδιοι μουσικοί θα μπορούν να έρχονται στον χώρο που εμείς έχουμε δημιουργήσει σαν ψηφιακό περιβάλλον. Οτιδήποτε είναι διαθέσιμο κάπου, είναι διαθέσιμο και σε όλη τη Γη. Ελάτε να ανακαλύψουμε» 

“Η βιομηχανία της αλληλεγγύης: Το μεταναστευτικό, οι ΜΚΟ και ο εργαλειοποιημένος ανθρωπισμός”

Του Νικόλα Δημητριάδη

Για την πολιτική επιστήμη στην Ελλάδα, το μεταναστευτικό ζήτημα και οι κοινωνικές του συνέπειες αποτελούν εδώ και χρόνια ταμπού. Ο Γιώργος Ρακκάς, πολιτικός επιστήμονας, μέλος της ομάδας του Άρδην και επικεφαλής της δημοτικής κίνησης “Μένουμε Θεσσαλονίκη”, επέλεξε να αφιερώσει τις σπουδές του στο ζήτημα αυτό.

Ήδη κυκλοφορεί από τις Εναλλακτικές Εκδόσεις το βιβλίο του “Σύγχρονες Βαβέλ: Μετανάστευση, πολυπολιτισμικότητα, συγκρούσεις – Από τον Άγιο Παντελεήμονα στην προσφυγική κρίση“, που έχει βασιστεί στη διδακτορική του διατριβή, αλλά και την προσωπική του έρευνα και εμπειρία, ως κατοίκου του Αγίου Παντελεήμονα.

Στο νέο του βιβλίο “Η βιομηχανία της αλληλεγγύης: Ο Τζωρτζ Σόρος και η νέα ανθρωπιστική αυτοκρατορία“ από τις Εναλλακτικές εκδόσεις, ο Γιώργος Ρακκάς επανέρχεται στο μεταναστευτικό ζήτημα, για να φωτίσει κάποιες επιπλέον πτυχές του, οικονομικές, κοινωνικές και ιδεολογικές. Αναλύει το φαινόμενο των ΜΚΟ, του Τζωρτζ Σόρος και της συναφούς “βιομηχανίας”, τις επιπτώσεις του μεταναστευτικού στην ελληνική κοινωνία και την ιδεολογία των ανοιχτών συνόρων που κυριαρχεί σήμερα στον χώρο των πολιτικών και κοινωνικών κινημάτων.

Η πανδημία και η αναζωπύρωση του Ψευδοριζοσπαστισμού

Του Γιώργου Ρακκά

Στο κίνημα των Αγανακτισμένων της πλατείας Συντάγματος, το Άρδην δεν βρισκόταν ούτε στην κάτω, ούτε στην πάνω πλατεία. Βρισκόταν στην γωνία. Η σημειολογία της θέσης του ήταν πολύ ξεκάθαρη: Ένα ‘ανάδελφο’ ιδεολογικό-πολιτικό ρεύμα, όπου την ώρα που οι πλείστες όσες αντιμνημονιακές συσσωματώσεις, πατριωτικές και εθνομηδενιστικές, μιλούσαν για την ‘αγωνιστική άνοιξη’ της ελληνικής κοινωνίας, εκείνο μιλούσε και αγωνιζόταν ενάντια στην παρακμή.

Πραγματικά, ήταν, σαν να έπαιρνε κανείς φόρα και να συγκρούεται με ένα τοίχο: Μπορεί η διάκριση της πάνω με την κάτω πλατεία να είχε να κάνει με το εθνικό ζήτημα (η ελληνική σημαία κατέληξε ποινικοποιημένη στην κάτω πλατεία, καθώς τον έλεγχο της σύντομα είχε περάσει στα χέρια της εθνομηδενιστικής αριστεράς και των αντιεξουσιαστών), ωστόσο αμφότεροι οι πόλοι της πλατείας Συντάγματος μοιράζονταν κάτι κοινό: Αμφισβητούσαν την πραγματικότητα της χρεοκοπίας, την εξάντληση του ελληνικού παρασιτικού μοντέλου, και θεωρούσαν ότι η κρίση ήταν κατασκευασμένη από τους δανειστές/δυνάστες προκειμένου να απομυζήσουν τον πλούτο της ελληνικής κοινωνίας. Με λίγα λόγια, και πέρα από τον εθνομηδενισμό, το στοιχείο που ενοποιούσε την πάνω με την κάτω πλατεία ήταν το… «παλαιόν πασόκ το ορθόδοξο» που λέει και στο Facebook: Η κυριαρχία του πολύ χαρακτηριστικού τύπου νεοέλληνα που έψαχνε εν έτει 2010 και μέσα στις δίνες της ελληνικής χρεοκοπίας τον δικό του «Τσοβόλα» ώστε «να τα δώσει όλα».

Η ανάδυση του Τσίπρα και του Καμμένου στην εξουσία το 2015, ήταν το πολύ φυσικό επακόλουθο αυτής της πολιτισμικής κυριαρχίας του νεοέλληνα στις πλατείες του 2010. Η δε πορεία που διέγραψε αυτό το εγχείρημα διακυβέρνησης μας λέει πολλά για τους πολιτικούς ορίζοντες του ίδιου του νεοέλληνα: Από τις γελοιότητες του τύπου ‘γκόμπακ ΜαντάΜέρκελ’ που ξεστόμιζε ο Τσίπρας με αγγλικά επιπέδου καμακιού στα ελληνικά νησιά του 1980, και τις δηλώσεις ότι θα παίζει νταούλι και θα χορεύουν, έφτασε να είναι το… κουταβάκι της ίδιας της Μέρκελ, ο άνθρωπος για όλες τις δουλειές του ξένου παράγοντα.

Παραλογισμός, το ανώτατο στάδιο του δικαιωματισμού

Χαρακτηριστική αφίσα ακραίων παράλογων δικαιωματιστών

Του Γιώργου Ρακκά

Η αμφισβήτηση των “ειδικών” εν όψει του δεύτερου πανδημικου κύματος, γίνεται όχι για να ελεγχθούν, αλλά για να υποκατασταθεί η εξουσία τους από εκείνη των δημαγωγών

Χαρακτηριστική η έλλειψη εναλλακτικής πρότασης που χαρακτηρίζει την κριτική που εκφράζουν οι τελευταίοι, και των αντιφατικών απαντήσεων που προτάσσουν έναντι των επίσημων σχεδιασμών: Ενάντια στο λοκντάουν μεν, αλλά και ενάντια στην χρήση ατομικών μέτρων προστασίας (π.χ. μάσκες ή γάντια), παρόλο που τα δεύτερα χρησιμοποιούνται για την αποφυγή των… λοκντάουν. Το “μοντέλο της Σουηδίας”, ως πρότυπο (μη) διαχείρισης της απειλής στην δημόσια υγεία, την ίδια στιγμή που στην ιατρική έρευνα δεν είναι σίγουροι ακόμα εάν η ανοσία, ιδίως στους ασυμπτωματικούς, είναι μόνιμη ή προσωρινή. 

Ψιλά γράμματα για τους αμφισβητίες των περιοριστικών μέτρων. Εξάλλου στόχος τους είναι εν γένει η ιατρική επιστήμη για την δυνατότητά της να διαχειρίζεται την ασθένεια: Βρισκόμαστε ακόμα πολύ νωρίς στην εξέλιξη του ιού, και ως εκ τούτου οι επιστημονικές ερμηνείες είναι εξ ορισμού αντιφατικές και αντικρουόμενες. Όμως, κάτι που στην πραγματικότητα πυροδοτεί την δημιουργική ορμή της επιστημονικής διαδικασίας (οι πρώτες αντιφατικές και συγκρουόμενες επιστημονικές εκτιμήσεις) χρησιμοποιείται ως επιχείρημα εναντίον της ίδιας της επιστήμης.

Αυτό που έρχεται να την αντικαταστήσει είναι η οργή. Οργή για την άγνοια αντιμετώπισης της πανδημίας, οργή για την αδυναμία των κυβερνήσεων να την διαχειριστούν, αγανάκτηση για τα αποτελέσματά της. Οι αντιδράσεις αυτές είναι απολύτως δικαιολογημένες. Έτσι μας συμβαίνει όταν κάποιος ή κάτι τραβάει βίαια το έδαφος κάτω από τα πόδια μας.

Θ. Ντόκος: Σύμβουλος διασυρμών, λαγός του νεο-οθωμανισμου

Του Γιώργου Ρακκά

Οι δηλώσεις του Θάνου Ντόκου, το βράδυ της Τρίτης 23/06 στον ΣΚΑΙ προκάλεσαν θύελλα αντιδράσεων ακόμα και σε δικτυακά μέσα που βρίσκονται κοντά στην κυβέρνηση. Ούτε λίγο, ούτε πολύ ο αναπληρωτής σύμβουλος εθνικής ασφάλειας του πρωθυπουργού βγήκε στο πανεθνικό τηλεοπτικό δίκτυο και σαν απλός αναλυτής αναρωτήθηκε δημοσίως για την ορθότητα της εθνικής στρατηγικής που ακολουθεί η χώρα στο ζήτημα της Λιβύης: Η Ελλάδα διάλεξε λάθος πλευρά στην Λιβύη, γιατί πλέον το momentum έχει στραφεί εναντίον του Χαφτάρ, είπε· ο Σαράτζ φαίνεται να επικρατεί, πράγμα που ισχυροποιεί και το τουρκο-λιβυκό μνημόνιο, οπότε η χώρα μας αργά η γρήγορα θα κληθεί να αναθεωρήσει τις επιλογές της. 

Αυτά λέχθηκαν την στιγμή που κλιμακώνεται ο ανταγωνισμός Μακρόν – Ερντογάν μέσα στο ΝΑΤΟ, ενώ οι Αιγύπτιοι συγκεντρώνουν στρατεύματα στα αιγυπτιο-λιβυκά σύνορα προσπαθώντας να αποτρέψουν μια ισλαμοποίηση-ντόμινο που θα πλήξει και τους ίδιους μετά την εγκαθίδρυσή της στη Λιβύη, καθώς ο Τραμπ στριμώχνεται μέσα στις ΗΠΑ από τις αντιδράσεις των ΜΜΕ & της κοινής γνώμης για την σχέση του με τον Ερντογάν και η κοινή γνώμη της Ευρώπης έχει εξοργιστεί με τις επεμβάσεις της Τουρκίας.

Γιώργος Ρακκάς: «Φλερτάρουμε να καταστούμε το πρώτο failed state εξαιτίας της μετανάστευσης»

«…Όταν ο πολυπολιτισμός λέει ότι δεν χρειαζόμαστε κεντρικές αξίες και πολιτισμό, τι κάνει; Σπάει την κοινωνία σε επί μέρους κοινότητες που ζουν σε παράλληλους κόσμους…» – συνέντευξη στη Μαρία Λυδία Κυριακίδου

• Αν σας ζητούσα να περιγράψετε τη συγγραφική σας ταυτότητα με 3 λέξεις μόνο ποιες θα ήταν αυτές;
  Θα τις κάνω δύο: «Υπό διαμόρφωση». Μαθαίνω ακόμα. Αυτό που με ενδιαφέρει είναι να μάθω να γράφω με έναν τρόπο που δεν θα με κλείνει στο γκέτο ενός κόσμου που παριστάνει τον διανοούμενο και γράφει με στόχο να μην γίνεται αντιληπτός από τους υπόλοιπους, γιατί ακριβώς σκοπός του είναι να ξεχωρίσει από τους πολλούς.

• Οι θεματικοί άξονες των βιβλίων σας απαιτούν ιδιαίτερη ερευνητική μελέτη και προσοχή. Ποια είναι η μέθοδος που χρησιμοποιείτε κατά τη συγγραφή; Πόσος χρόνος απαιτείται για την ολοκλήρωσή τους;
  Με το μεταναστευτικό ζήτημα ασχολούμαι ήδη από το 2008 –11 χρόνια πια, οπότε η μελέτη του είναι πλέον κάτι μόνιμο. Κάνω αποδελτίωση, με το διαδίκτυο είναι ευκολότερο αυτό, και προσπαθώ να ενημερώνομαι σχετικά με ό,τι ενδιαφέρον γράφεται γι’ αυτά τα ζητήματα. Από την άλλη το κύριο ερέθισμα προκύπτει από την ίδια την πολιτική δραστηριότητα, δηλαδή είναι εμπειρικού τύπου. Για την ‘Βιομηχανία της Αλληλεγγύης’ έπαιξε ρόλο η ακατάσχετη εκμετάλλευση που γίνεται στα αισθήματα συμπόνοιας των ανθρώπων, η οποία είναι κραυγαλέα και τις περισσότερες φορές, εξαιρετικά κυνική. Όποιος άνθρωπος θέλει να ‘ανεβάσει τις μετοχές του’ στο χρηματιστήριο του κύρους και της δημοσιότητας αισθάνεται την ανάγκη να επικαλεστεί την «αλληλεγγύη» ή την ευαισθησία του γύρω από το μεταναστευτικό και το προσφυγικό. Στην ‘σώου μπίζνες’ πλέον είναι εκ των ον ουκ άνευ. Όλη αυτή η υποκρισία δημιουργεί ένα αίσθημα ασφυξίας, και αυτό θεώρησα ότι πρέπει να στηλιτεύσω σε ένα κείμενο.

Από «χώρα των γκαρσονιών», «χώρα των ΜΚΟ»… H “εξουδετέρωση της πολιτικής αγανάκτησης “

Γιατί “οι ΜΚΟ ανθούν εκεί όπου η “κανονική” οικονομία μαραζώνει”;

Ποια η εμπειρία από “τα προγράμματα ενοικίασης σπιτιών σε αιτούντες άσυλο που λειτουργούν διάφορες ΜΚΟ” στην Θεσσαλονίκη; Τι σημαίνει “η αυτονόμηση των ΜΚΟ από τοπικές κοινωνίες”; 

Πως ερμηνεύεται η άποψη για “ιδεολογική επιρροή, πολιτική ισχύ,και οικονομική δύναμη που είναι οι τρεις κυριότερες παράμετροι της “soft power” που διαχειρίζεται ο εργαλειοποιημένος ανθρωπισμός”; 

Γιατί η Αρουράντι Ρόι, συγγραφέας και μέλος οργανώσεων εναντίον της παγκοσμιοποίησης διατύπωνε το 2004 την άποψη για “ΜΚΟ-ποίηση ”της αντίστασης” και για “εξουδετέρωση της πολιτικής αγανάκτησης ” από την δράση ΜΚΟ;

Σ’αυτά και άλλα ερωτήματα επικεντρώθηκε η παρέμβαση (Ηχητικό ΕΔΩ) του Γιώργου Ρακκά πολιτικού επιστήμονα και δημοτικού συμβούλου της παράταξης “Μένουμε Θεσσαλονίκη” στην εκπομπή “ό,τι πεις εσύ” (Γιώργος Γκόντζος), στο δημοτικό ραδιόφωνο Ιωαννίνων.

Ακολουθεί σχετικό άρθρο του για την ιστοσελίδα του δημοτικού ραδιοφώνου Ιωαννίνων

Από «χώρα των γκαρσονιών», «χώρα των ΜΚΟ» (*)

Του Γιώργου Ρακκά[1]

Η «πολιτική της συμπόνοιας» δεν διαθέτει μόνο ‘κήρυκες’, ιδεολογικούς και μηντιακούς θεράποντες, αλλά συντηρεί μια ολόκληρη οικονομία, εκείνη των ανθρωπιστικών οργανώσεων. Κάποτε, τις δεκαετίες του 1970, ίσως και του 1980, θα ήταν εντελώς άδικο το να αποκαλέσει κανείς τις ΜΚΟ ως «αγορά του ανθρωπισμού». Το πνεύμα του εθελοντισμού και της προσφοράς ήταν κυρίαρχο σε αυτές –η δε επαγγελματοποίησή τους φάνταζε ένα μικρό, μακρινό σύννεφο μόνο σε έναν κατά τα άλλα φωτεινό ουρανό.

Τζωρτζ Σόρος, ο Νονός

Μια βάφτιση με ιδιαίτερο νόημα, από το μακρινό Φθινόπωρο του 2009

Του Γιώργου Ρακκά

Στο μακρινό Φθινόπωρο του 2009, η οικογένεια Στυλιανού Ζαββού (προέδρου του Solidarity Now) – Σοφίας Δοξιάδη βάφτιζε την κόρη τους, Σοφία Ισαβέλλα. Το κοσμικό γεγονός θα είχε απασχολήσει μόνον τα περιοδικά εκείνα που καταπιάνονται με τον βίο των ελίτ, αν ένας από τους δύο νονούς δεν ήταν άνθρωπος με ιδιαίτερη οικονομική και πολιτική εξουσία, διεθνούς μάλιστα βεληνεκούς – ο γνωστός και μη εξαιρετέος, Τζωρτζ Σόρος.

Ο Σόρος, καταφθάνοντας στην Ελλάδα, μόνο με την βάφτιση δεν ασχολήθηκε. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ της ελληνο-αμερικανικής National Herald, ο Σόρος θα πραγματοποιήσει αλλεπάλληλες συναντήσεις και γεύματα εργασίας όπου θα συγκεντρώσει γύρω του την αφρόκρεμα της ελληνικής πολιτικής και οικονομικής ελίτ, μιας και στην κυβέρνηση τότε βρισκόταν το, εξαιρετικά φιλικά διακείμενο προς αυτόν, ΠΑΣΟΚ του Γιώργου Παπανδρέου του νεότερου. Οι σχέσεις μεταξύ των δύο ήταν ιδιαίτερες στενές, από την εποχή της θητείας του τελευταίου στο υπουργείο Εξωτερικών της χώρας, στην τελευταία περίοδο της κυβέρνησης Σημίτη. Ο Παπανδρέου θα αξιοποιήσει και έναν άνθρωπο με σημαντική διαδρομή στο δίκτυο Σόρος, τον Άλεξ Ρόντος. Το δίδυμο του υπουργού και του ειδικού του συμβούλου θα εκτοξεύσουν τη δραστηριότητα των Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων στην Ελλάδα, αλλά και θα παρέχουν διευκολύνσεις στην προσπάθεια του ίδιου του Ιδρύματος για την Ανοιχτή Κοινωνία ώστε να εδραιώσει σε όλη τη Βαλκανική το δίκτυο επιρροής που ο Σόρος κατέστρωνε.

Στα σύνορα παίζεται η ύπαρξή μας

Του Γιώργου Ρακκά

Τα σύνορα καθορίζουν την επικράτεια και την κυριαρχία, δίνουν νόημα στο τι σημαίνει “εμείς” και τι σημαίνει “άλλος”, δίνουν περιεχόμενο στην οικειότητα, ορίζουν το έδαφος  πάνω στο οποίο υπάρχει η κοινωνία. Δίχως την διάκριση των συνόρων δεν υπάρχει η έννοια του λαού και του έθνους, ούτε εκείνην του πολίτη και της δημοκρατίας. Τα σύνορα δίνουν το πλαίσιο της ελευθερίας μας: Την επικράτεια ισχύος των δικαιωμάτων και των υποχρεώσεών μας. Κοινωνικό κράτος δίχως σύνορα, για να δώσουμε ένα παράδειγμα, δεν μπορεί να λογίζεται. Ποιός θα δικαιούται την πρόσβαση σε αυτό; Τα δισεκατομμύρια του πλανήτη; Τα εκατομμύρια των μετακινούμενων; Η εφήμερη κοινωνία των περαστικών;

Τις τελευταίες δεκαετίες, προβάλλεται πολύ εύκολα η ουτοπία για έναν κόσμο χωρίς σύνορα, που θεωρούνται από κάποιους «χαρακιές στο σώμα του πλανήτη», παραλογισμός του έθνους-κράτους και τα τοιαύτα. Λησμονούν οι οπαδοί αυτής της άποψης για το ότι η χωροκτησία, η επικράτεια, συνοδεύει τις ανθρώπινες κοινότητες από την πρώτη στιγμή που εγκαταστάθηκαν κάπου συγκεκριμένα, πραγματοποιώντας ένα εξελικτικό άλμα στην ιστορία της ανθρωπότητας.

Τα ελληνοτουρκικά, ο εκσυγχρονισμός και η θεωρία του κατευνασμού

Του Γιώργου Ρακκά

Η θεωρία του «κατευνασμού», που καλεί σε επώδυνο συμβιβασμό με συνεκμετάλλευση στο Αιγαίο για την αποκατάσταση της ομαλότητας στην Ανατολική Μεσόγειο, μπάζει και στα δυο της ισχυρά επιχειρήματα:

Πρώτον, ότι ο κατευνασμός είναι η μόνη βιώσιμη πολιτική που μπορεί ρεαλιστικά να κάμψει την τουρκική επιθετικότητα.

Δεύτερον, ότι η εγκατάλειψη πολιτικών κατευνασμού και η υιοθέτηση πολιτικών αποτροπής απειλεί την Ελλάδα όχι μόνον με μια δεινή ήττα, δοσμένου του αρνητικότατου συσχετισμού ισχύος, αλλά και με μια τεράστια οικονομική και κοινωνική οπισθοδρόμηση: Ενώ έχουμε καταφέρει μόλις να σωθούμε από τον ‘εθνολαϊκισμό’, ισχυρίζονται, και στην αφετηρία μιας πορείας ανάκαμψης εντός της ευρωζώνης, θα ήταν ολέθριο να εμπλακούμε στο σπιράλ ενός γεωπολιτικού ανταγωνισμού, γιατί αυτός θα ματαιώσει κάθε απόπειρα ουσιαστικού εκσυγχρονισμού του κράτους και της οικονομίας που είναι αναγκαίος για να σφραγίσει η Ελλάδα την έξοδό της από την κρίση.

Δημόσια εκπαίδευση και εθνική συνείδηση

Του Γιώργου Ρακκά 

Θα έπρεπε όμως να ανοίξει μια συζήτηση σε σχέση με την διδακτική της εθνικής παιδείας, και όχι με την αποδόμησή της.

Η δημόσια εκπαίδευση, δεν μπορεί να είναι πραγματικά δημόσια, αν δεν καλλιεργεί την εθνική συνείδηση. Κι αυτό γιατί ύψιστο κοινωνικό αγαθό μιας κοινωνίας, είναι η καλλιέργεια και αναπαραγωγή του πολιτιστικού της τρόπου, δηλαδή του εθνικού της χαρακτήρα που έλεγε και ο Μαξ Βέμπερ. Είναι ζήτημα που εμπίπτει στην αρχή αυτοδιάθεσης των εθνών.

Αυτό που έχει συμβεί στο παρελθόν, βέβαια, είναι ότι συγκεκριμένα πολιτικά καθεστώτα, εργαλειοποίησαν αυτήν την ανάγκη, τροποποιώντας την διδακτική της εθνικής παιδείας ώστε να ταιριάζει με τον δικό τους χαρακτήρα. Το γεγονός αυτό, θα έπρεπε όμως να ανοίξει μια συζήτηση σε σχέση με την διδακτική της εθνικής παιδείας, και όχι με την αποδόμησή της, όπως συμβαίνει στην Ελλάδα τις τελευταίες δεκαετίες.

Φυσικά, η λογική της εθνοαποδόμησης μέσα στην εκπαίδευση δεν είναι αθώα, ούτε ιδεοληπτική, ακολουθεί τον τρόπο των προαναφερόμενων καθεστώτων, δηλ. την εργαλειοποίηση της παιδείας, γιατί υπηρετεί ένα άλλο καθεστώς, υπερεθνικού τύπου. Επιθυμεί, επομένως, να κατασκευάσει μια συνείδηση αεθνική, γιατί θεωρεί ότι η παιδεία οφείλει να συμπράξει στο χτίσιμο των υπερεθνικών κοινωνιών του μέλλοντος.

«Αν τρέξουμε να σώσουμε τη Μακεδονία, εμείς θα σωθούμε»

Των Γιώργου Καραμπελιά και Γιώργου Ρακκά

Ο Ίων Δραγούμης τόνιζε πως «οι Έλληνες πρέπει να σώσουν τη Μακεδονία και η Μακεδονία θα σώσει την Ελλάδα». Με έναν απρόσμενο τρόπο το ίδιο σενάριο φαίνεται να επιβεβαιώνεται και σήμερα. Το Μακεδονικό βάζει φωτιά σε μια απελπισμένη και γονατισμένη κοινωνία, που για πρώτη φορά μετά την υποταγή δια της εξαπάτησης Τσίπρα του 2015, σηκώνει ξανά κεφάλι, ενώνεται, βγαίνει στους δρόμους μαζικά για να διεκδικήσει το δικαίωμα να αυτοδιατίθεται ελεύθερα.

Τα πρώτα συλλαλητήρια πριν από ένα χρόνο στην Αθήνα και την Θεσσαλονίκη, οι συγκρούσεις στο Πισοδέρι την ημέρα υπογραφής της Συμφωνίας στις Πρέσπες, οι διαδηλώσεις στη ΔΕΘ, οι συμβολικές χειρονομίες των μαθητών κατά τις παρελάσεις της 28ης Οκτωβρίου, καθώς και το κύμα των μαθητικών καταλήψεων, αποτελούν ορόσημο αυτής της μεγάλης πατριωτικής αφύπνισης του ελληνικού λαού.

Μια αφύπνιση που δεν αφορά μόνο τα εθνικά ζητήματα με αφετηρία το Μακεδονικό –όπως κατεφάνη και από την τεράστια συγκίνηση και κινητοποίηση που προκάλεσε η δολοφονία του Κατσίφα στην καθημαγμένη Βόρεια Ήπειρο– αλλά θα αποτελέσει αναπόφευκτα και την αφετηρία κινητοποιήσεων για τη δημοκρατία και την δικαιοσύνη.

Οι Σλάβοι, οι Αλβανοί, το φιάσκο Ζάεφ, και οι χρήσιμοι ηλίθιοι

Ένα πρώτο σχόλιο για το χτεσινό δημοψήφισμα

Του Γιώργου Ρακκά 

Ηχηρό ράπισμα, και πολλαπλά μηνύματα προς όλες τις κατευθύνσεις στέλνει το χτεσινό αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος που πραγματοποιήθηκε στην γειτονική ΠΓΔΜ, για την έγκριση της συμφωνίας των Πρεσπών: Όπως έχει ήδη γραφτεί και αναλυθεί εξαντλητικά, η επικράτηση της… αποχής (65%) μεταβάλει την όλη διπλωματική διαδικασία σε οπερέτα, εκθέτει τους δυο φίλους και συνυποψήφιους για το νόμπελ(!) πλέον πρωθυπουργούς για την ευκολία τους να την συνάψουν και να την επιβάλουν πάση θυσία, και δημιουργεί σοβαρότατες επιπλοκές στην απόπειρα του ευρω-ατλαντικού άξονα να την επιβάλει με το ζόρι.

Πλέον, με το κλίμα που έχει διαμορφωθεί, και τη δυναμική που τείνει να αποκτήσει το απορριπτικό στρατόπεδο, θα είναι εξαιρετικά δύσκολο για τον πρωθυπουργό της γειτονικής χώρας να διασπάσει το μέτωπο της αντιπολίτευσης, και να βρει τους επιπλέον βουλευτές που χρειάζονται ώστε να εξασφαλίσει τον απαραίτητο αριθμό των 80 εδρών (σε σύνολο 120) για να την κυρώσει βουλευτικά με αυξημένη πλειοψηφία.

Μεταρρυθμίσεις Γαβρόγλου – παιδαγωγική του σύγχρονου οικονομικού ολοκληρωτισμού

Του Γιώργου Ρακκά 

Οι μεταρρυθμίσεις Γαβρόγλου έφεραν και πάλι στην κορυφή της επικαιρότητας, την συζήτηση για τις κλασικές σπουδές, και την υποβάθμισή τους στο πλαίσιο της επίσημης εκπαίδευσης.

Μέσα σε αυτήν, δεσπόζει το ψευδοεπιχείρημα περί «νεκρών γλωσσών», που θέτει μια ένσταση χρηστικότητας για την γενική διδασκαλία των αρχαίων, και εκείνη των λατινικών, όπως περιοριζόταν μέχρι σήμερα σε όσους θέλουν να προσανατολιστούν στις κλασικές σπουδές; «Δεν μιλάν αρχαία τα γκαρσόνια»,συνηθίζει να επαναλαμβάνει η ρητορική του αγοραίου εκσυγχρονισμού ―λες και το ζήτημα με τ′ αρχαία είναι να τα ξέρεις για να τα χρησιμοποιείς μέσα στην καθημερινότητά.

Δεν υπάρχει πιο γελοίο και υποκριτικό επιχείρημα, που εκθέτει ανεπανόρθωτα όσους τάχα πεπαιδευμένους το χρησιμοποιούν: Γιατί, ιδίως αυτοί, γνωρίζουν πολύ καλά πως λατινικά και αρχαία, για να μιλήσουμε με σύγχρονους, ”χρηστικούς” όρους, είναι «λογισμικά». Αν τα κατέχεις, μπορείς να αποκτήσεις πρόσβαση σε μια τεράστια γραμματεία, που σφράγισε δυο ολόκληρες εποχές, αρχαία και μεσαιωνική, όχι μόνο στην εξέλιξη του ελληνικού πολιτισμού, αλλά και σε εκείνη του ευρωπαϊκού. Κι εδώ δεν μπαίνουμε καν στη συζήτηση για το πως η γνώση αυτών των ”νεκρών γλωσσών” (sic!), επιτρέπει σ′ έναν μαθητή να κατέχει πολύ καλύτερα τα σύγχρονα ελληνικά, ή να μάθει πολύ ευκολότερα τις λατινογενείς ευρωπαϊκές γλώσσες. Ούτε μιλάμε για τις περισσότερο ή λιγότερο επιτυχημένες μεθόδους διδασκαλίας αυτών των μαθημάτων, που έκριναν εν πολλοίς την επιτυχία τους μέσα στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα ―ζήτημα που είναι επίσης σημαντικό, αλλά ανήκει σε μια άλλη συζήτηση.

Ο λαϊκισμός ως «παθητική επανάσταση»

Του Γιώργου Ρακκά 

Αδιαμφισβήτητα, κεντρικό πολιτικό γεγονός για την δεκαετία του 2010, που σιγά σιγά μας αφήνει, ιδίως για την Δύση, είναι η ανάδυση ενός ρεύματος αμφισβήτησης της παγκοσμιοποίησης και του φιλελευθερισμού, που διαπερνάει κάθετα τις παλιές διαιρέσεις. Ξεκινώντας, στις αρχές της δεκαετίας, από τα μεσογειακά κινήματα των πλατειών, περνώντας, στα μέσα της, σε σημαντικά πολιτικά γεγονότα όπως το Μπρέξιτ, την εκλογή του Τραμπ, ή την ανάδειξη στην Ευρώπη μιας πλειάδας κυβερνήσεων που αμφισβητούν την άλλοτε κραταιά «συναίνεση του Βερολίνου» (Ουγγαρία, Πολωνία, Αυστρία, Ιταλία) αλλά και την ισχυροποίηση πολιτικών κομμάτων με παρόμοια ατζέντα και στις υπόλοιπες χώρες (Γαλλία, Γερμανία, Ολλανδία), η πολιτική που άλλοτε παρουσιαζόταν ως μονόδρομος, δείχνει τώρα να κλυδωνίζεται σοβαρά.

Αρκεί ο «εθνολαϊκισμός»;

Οι νέες διαιρέσεις και ο κίνδυνος αναζωπύρωσης των εμφυλιακών συνδρόμων

Του Γιώργου Ρακκά από την Ρήξη φ. 145

Η επινόηση και η κατάχρηση του όρου «εθνολαϊκισμός» από το πολιτικό κατεστημένο αναδεικνύει με αρνητικό τρόπο το τεράστιο ρήγμα που η ίδια η παγκοσμιοποίηση προκάλεσε στις σύγχρονες δημοκρατίες.

Αν συνειδητοποιήσουμε ότι στην ιστορική και όχι στη θεωρητική της εκδοχή, η ίδια η έννοια της δημοκρατίας είναι τρόπον τινά «εθνολαϊκιστική», μιας και έλαβε σάρκα και οστά μέσα στην εθνική κοινότητα, καθώς οι μάζες εισήλθαν στην ιστορία και διεκδίκησαν τη συγκρότησή τους στο ενεργό πολιτικό υποκείμενο που σηματοδοτείται με την έννοια «λαός», και έρχεται να υποκαταστήσει την έννοια του «δήμου» με την οποία είχε συνδεθεί στην αρχαιότητα.

Το γεγονός ότι φτάσαμε, στην τρέχουσα πολιτική ορολογία, να ορίζεται ο «εθνολαϊκισμός» ως εχθρός της δημοκρατίας, αντί να αποτελεί ένα –ίσως κακόηχο– συνώνυμό της, αποκαλύπτει το κεντρικό πολιτικό πρόβλημα που αντιμετωπίζουν οι παγκοσμιοποιημένες κοινωνίες, ιδίως στη Δύση. Στο μέτρο που οι πολιτικές εκφράσεις της μεγάλης δεξαμενής των ηττημένων της παγκοσμιοποίησης, οι οποίοι σταδιακά πετάχτηκαν έξω από το κοινωνικό συμβόλαιο, και τους μηχανισμούς της πολιτικής εκπροσώπησης, αντιμετωπίζονται με τους όρους μιας «εξωτερικής απειλής» τότε έχουμε να κάνουμε με τη σιωπηρή παραδοχή μιας πράξης απροκάλυπτου αποκλεισμού: Για όλους εκείνους που στηλιτεύουν τον «εθνολαϊκισμό», οι μάζες που τον δυναμώνουν είναι οι «βάρβαροι» του πολιτικού συστήματος, εκείνοι που βρίσκονται έξω από τα τείχη του και το πολιορκούν.

Ήταν κάποτε ένα μπακάλικο…

Όταν η αγορά μιλάει για την καταστροφή του κοινωνικού και οικονομικού ιστού

Του Γιώργου Ρακκά, πολιτικού επιστήμονα από το Άρδην τ. 110 

Ακρως ενδιαφέροντα τα στοιχεία που προκύπτουν από την ανάλυση των στατιστικών για τον κλάδο των «ταχυκίνητων αγαθών» (δηλαδή των απαραίτητων προϊόντων που καταναλώνουμε καθημερινά) στην Ελλάδα. Δύο είναι οι κύριες τάσεις που καταγράφονται:

Πρώτον, εκείνη για την περαιτέρω συγκεντροποίηση της αγοράς στα χέρια των μεγάλων αλυσίδων σούπερ μάρκετ και τη συνακόλουθη συρρίκνωση των μικρών και των μεσαίων παικτών. Σύμφωνα με στοιχεία τα οποία δημοσίευσε στις 18 Δεκεμβρίου η Καθημερινή, από το 2008 μέχρι σήμερα έχουν κλείσει οι μισές αλυσίδες καταστημάτων σούπερ μάρκετ, από 104 έμειναν μόλις… 55 για το 2016, ενώ εξίσου ραγδαία είναι η πτώση για την ίδια περίοδο και σε ό,τι αφορά στα παραδοσιακά, εξειδικευμένα καταστήματα τροφίμων (κρεοπωλεία, ιχθυοπωλεία, μανάβικα κ.ο.κ), τα οποία και παρουσιάζουν σωρευτική μείωση κατά 28%, σε σύγκριση με το 2010 (1). Ακόμα μεγαλύτερες πιέσεις προς τη συγκεντροποίηση αναμένονται να προκύψουν από την απόφαση του μεγάλου ολλανδικού κολοσσού Spar να επανατοποθετηθεί στην ελληνική αγορά [μέχρι πρότινος είχε συμπράξει με τον Βερόπουλο], εξαγοράζοντας την ως τα τώρα μικρή ελληνική αλυσίδα του Αστέρα, που σκοπεύει να την αναδείξει σε ένα πλήρες δίκτυο 300 καταστημάτων ανά τη χώρα (2).