Φοίνικες έμποροι κι Έλληνες γλεντζέδες – Η επινόηση της γραφής

Του Sanejoker

ἔπεα πτερόεντα

Verba volant, scripta manent (Τα λόγια πετάνε, τα γραπτά μένουν)

Qui scribit, bis legit. (Όποιος γράφει, διαβάζει δυο φορές.)

 

~~

Τη σύγχρονη εποχή, ειδικά στον δυτικό κόσμο, σχεδόν όλοι οι άνθρωποι είναι εγγράμματοι. Η γραφή (και η ανάγνωση) θεωρούνται ικανότητες δεδομένες για όλους. Και υπάρχει η (ψευδής όπως θα δούμε) πεποίθηση ότι η επινόηση της γραφής ήταν of the people, by the people, for the people.

Όμως είναι πλέον εξακριβωμένο ότι πριν γίνει ΚΑΙ όργανο της ποίησης, της φαντασίας, της ψυχαγωγίας, της επιστήμης, η “κυριότερη λειτουργία της αρχαίας γραφής ήταν να διευκολύνει την υποδούλωση άλλων ανθρώπινων όντων”.

 

Αυτή η έκφραση ανήκει στον ανθρωπολόγο Claude Levi–Strauss, ο οποίος αναφέρει και μια σχετική ιστορία απ’ τα ταξίδια του, κάτι σαν παραβολή (μόνο που είναι αληθινή)

~~

Ο Λεβιστρός βρέθηκε στον Αμαζόνιο κι έζησε αρκετό καιρό με φυλές που δεν είχαν ξανασυνασυναντήσει Ευρωπαίους. Όπως είναι φυσικό κατέγραφε τα πάντα στο σημειωματάριο του.

Ο αρχηγός κάποιας φυλής τον ρώτησε τι ακριβώς έκανε μ’ εκείνο το κομμάτι ξύλο (το μολύβι) και γιατί έφτιαχνε εκείνα τα σχέδια. Ο Λεβιστρός του εξήγησε τι είναι η γραφή. Ο αρχηγός εντυπωσιάστηκε και του ζήτησε ένα κομμάτι χαρτί κι ένα μολύβι. Έπειτα φώναξε όλα τα μέλη της φυλής και μπροστά στα έκπληκτα μάτια, στ’ ανοιχτά στόματα, ξεκίνησε να γράφει κι εκείνος, μ’ όλη τη σοβαρότητα που ταιριάζει σ’ έναν αρχηγό.

H αναλφάβητη υπερδύναμη

Πάνω από το ένα τρίτο του πληθυσμού των ΗΠΑ, της μεγαλύτερης οικονομικής και στρατιωτικής υπερδύναμης στον κόσμο είναι αναλφάβητο ή μόλις εγγράμματο. Το κράτος που στέλνει διαστημόπλοια σε κάθε πλευρά του ηλιακού συστήματος έχει ποσοστό αναλφαβητισμού παρόμοιο με τα ποσοστά τριτοκοσμικών κρατών. 

Του Μιχάλη Γιαννεσκή

Τα στατιστικά στοιχεία της UNESCO δείχνουν ότι υπερδυνάμεις όπως η Ρωσία και η Κίνα έχουν μόνο 0.3% και 3.6% αναλφάβητους, αντίστοιχα. Στην Ελλάδα, το ποσοστό είναι 2.3%. Η UNESCO δεν αναφέρει σχετικά στοιχεία για τις ΗΠΑ, παρότι υπάρχουν, και είναι πολύ αποκαλυπτικά. Περίπου το 14% των ενηλίκων στις ΗΠΑ δεν μπορούν να διαβάσουν. Επιπλέον, όσο παράξενο και να ακούγεται, το 19% των αποφοίτων Λυκείου διαβάζουν σε επίπεδο δημοτικού. Περίπου 40% των ενηλίκων είναι αναλφάβητοι ή μόλις εγγράμματοι.