Η ανεπιθύμητη ημέρα για την Παιδεία

Του Θανάση Ν. Παπαθανασίου

Με την πρόσφατη –στις 26 του μηνός– υπουργική απόφαση καταργήθηκε ως αργία (παραθέτω: ) «η θρησκευτική γιορτή των Τριών Ιεραρχών».

Υπάρχει κάτι κρίσιμο εδώ, κι αυτό δεν είναι μια αργία ως κλείσιμο του σχολείου. Το κρίσιμο είναι, ως τι λογίζεται και πώς λειτουργεί κάποια συγκεκριμένη ημέρα. Τι πράττεται στη συγκεκριμένη μέρα. Στη συνέχεια λοιπόν παραθέτω δυο σημειώματά μου, γραμμένα το 2012 και το 2015 αντίστοιχα. Ήδη φαινόταν πού πήγαινε το πράγμα, πολωμένο ανάμεσα σε μια στενά θρησκευτική και σε μια στενά αντιθρησκευτική αντίληψη (όθεν το λεκτικό της πρόσφατης υπουργικής απόφασης). Φαινομενικά είναι αντιλήψεις αντίθετες, μα στην ουσία αμφότερες απεμπολούν το θεμελιώδες: το στοχαστικό και διαλογικό αντάμωμα για τον πολύτιμο μεγάλο ασθενή, το σχολειό. Και δη σε μέρες όπου πλέον οι φιλότιμοι εκπαιδευτικοί πολιορκούνται βασανιστικά από την αίσθηση ότι η κλινική του κατάσταση μυρίζει κατάληξη... 

Τα δύο σημειώματα που παραθέτω, έχουν δημοσιευτεί στο βιβλίο μου «Η ρήξη με το μηδέν: Σφηνάκια πολιτικής θεολογίας» (εκδ. Αρμός).

1.

«Στις 26 Ιανουαρίου [2012], το Υπουργείο Παιδείας διευκρίνισε ότι η ημέρα των Τριών Ιεραρχών είναι αργία, αλλά με προαιρετικό εορτασμό. Τι σημαίνει αυτή η αντιδιαστολή εορτής και εορτασμού; Το θέμα δεν είναι αν οι εορτασμοί γίνονται με ουσιαστικό ή με ανούσιο τρόπο. Είναι κάτι άλλο, απείρως ουσιαστικότερο: μια ιδιότυπη διείσδυση μεταμοντέρνας λογικής στον δημόσιο χώρο. Η μεταμοντέρνα λογική θρυμματίζει το δημόσιο σε ιδιωτικές προτιμήσεις. Σπάζει τον δημόσιο χώρο, ο οποίος είναι το πολύτιμο πεδίο για την κάρπιση της δημοκρατίας. Ο δημόσιος χώρος προϋποθέτει την παραδοχή ότι υπάρχουν κοινά αγαθά, κοινές αξίες. Ο μεταμοντερνισμός (σε συγχορδία με τον νεοφιλελευθερισμό) δέχεται μόνο ατομικές τροχιές. Παράδειγμα πεζό: Οι θιασώτες του δημοσίου χώρου αναγνωρίζουν το νερό ως κοινό αγαθό, και φέρνουν σε αναμέτρηση τις διαφορετικές απόψεις τους για τον χειρισμό του. Οι μεταμοντέρνοι / νεοφιλελεύθεροι, όμως, δέχονται ότι το νερό είναι μόνο μια δυνατότητα, όπως κάθε εμπόρευμα. Η διευκρίνιση του Υπουργείου, λοιπόν, πιθανότατα ευχαρίστησε τους εκσυγχρονιστές τούς κοκκαλωμένους στον παλαιοημερολογητισμό της ιδιωτικοποίησης της θρησκείας. Αυτό που δεν μπορεί να δει αυτή η μικρόκαρδη ευχαρίστηση, είναι ότι η παιδεία κινδυνεύει να γίνει χώρος ατομικών επιλογών στο στυλ της ελεύθερης αγοράς. Μια εορτή για την παιδεία δεν υπαγορεύει τι θα πεις στην εορτή, ζητάει όμως να συμφωνήσεις ότι υπάρχουν πολύτιμες ιστορικές και νοηματικές ραχοκοκκαλιές, οι οποίες δομούν την παιδεία ως δημόσιο αγαθό. 

Η ανεπιθύμητη ημέρα για την Παιδεία

Του Θανάση Ν. Παπαθανασίου

Η ανεπιθύμητη ημέρα για την Παιδεία:

Με την πρόσφατη –στις 26 του μηνός– υπουργική απόφαση καταργήθηκε ως αργία (παραθέτω: ) «η θρησκευτική γιορτή των Τριών Ιεραρχών».

Υπάρχει κάτι κρίσιμο εδώ, κι αυτό δεν είναι μια αργία ως κλείσιμο του σχολείου. Το κρίσιμο είναι, ως τι λογίζεται και πώς λειτουργεί κάποια συγκεκριμένη ημέρα. Τι πράττεται στη συγκεκριμένη μέρα. Στη συνέχεια λοιπόν παραθέτω δυο σημειώματά μου, γραμμένα το 2012 και το 2015 αντίστοιχα. Ήδη φαινόταν πού πήγαινε το πράγμα, πολωμένο ανάμεσα σε μια στενά θρησκευτική και σε μια στενά αντιθρησκευτική αντίληψη (όθεν το λεκτικό της πρόσφατης υπουργικής απόφασης). Φαινομενικά είναι αντιλήψεις αντίθετες, μα στην ουσία αμφότερες απεμπολούν το θεμελιώδες: το στοχαστικό και διαλογικό αντάμωμα για τον πολύτιμο μεγάλο ασθενή, το σχολειό. Και δη σε μέρες όπου πλέον οι φιλότιμοι εκπαιδευτικοί πολιορκούνται βασανιστικά από την αίσθηση ότι η κλινική του κατάσταση μυρίζει κατάληξη... 

Τα δύο σημειώματα που παραθέτω, έχουν δημοσιευτεί στο βιβλίο μου «Η ρήξη με το μηδέν: Σφηνάκια πολιτικής θεολογίας» (εκδ. Αρμός).

1.

«Στις 26 Ιανουαρίου [2012], το Υπουργείο Παιδείας διευκρίνισε ότι η ημέρα των Τριών Ιεραρχών είναι αργία, αλλά με προαιρετικό εορτασμό. Τι σημαίνει αυτή η αντιδιαστολή εορτής και εορτασμού; Το θέμα δεν είναι αν οι εορτασμοί γίνονται με ουσιαστικό ή με ανούσιο τρόπο. Είναι κάτι άλλο, απείρως ουσιαστικότερο: μια ιδιότυπη διείσδυση μεταμοντέρνας λογικής στον δημόσιο χώρο. Η μεταμοντέρνα λογική θρυμματίζει το δημόσιο σε ιδιωτικές προτιμήσεις. Σπάζει τον δημόσιο χώρο, ο οποίος είναι το πολύτιμο πεδίο για την κάρπιση της δημοκρατίας. Ο δημόσιος χώρος προϋποθέτει την παραδοχή ότι υπάρχουν κοινά αγαθά, κοινές αξίες. Ο μεταμοντερνισμός (σε συγχορδία με τον νεοφιλελευθερισμό) δέχεται μόνο ατομικές τροχιές. Παράδειγμα πεζό: Οι θιασώτες του δημοσίου χώρου αναγνωρίζουν το νερό ως κοινό αγαθό, και φέρνουν σε αναμέτρηση τις διαφορετικές απόψεις τους για τον χειρισμό του. Οι μεταμοντέρνοι / νεοφιλελεύθεροι, όμως, δέχονται ότι το νερό είναι μόνο μια δυνατότητα, όπως κάθε εμπόρευμα. Η διευκρίνιση του Υπουργείου, λοιπόν, πιθανότατα ευχαρίστησε τους εκσυγχρονιστές τούς κοκκαλωμένους στον παλαιοημερολογητισμό της ιδιωτικοποίησης της θρησκείας. Αυτό που δεν μπορεί να δει αυτή η μικρόκαρδη ευχαρίστηση, είναι ότι η παιδεία κινδυνεύει να γίνει χώρος ατομικών επιλογών στο στυλ της ελεύθερης αγοράς. Μια εορτή για την παιδεία δεν υπαγορεύει τι θα πεις στην εορτή, ζητάει όμως να συμφωνήσεις ότι υπάρχουν πολύτιμες ιστορικές και νοηματικές ραχοκοκκαλιές, οι οποίες δομούν την παιδεία ως δημόσιο αγαθό. 

«Πίσω από τους Τρεις Ιεράρχες»

Του Γιώργου Ηλ. Τσιτσιμπή

Είναι αποδεκτό πως τίποτα δεν δημιουργείται εν κενώ. Πίσω από κάποιο γεγονός υπάρχει ένα υπόβαθρο και πίσω απ’ αυτό μια αιτία.

Στην ανατροφή των παιδιών το βασικότερο υπόβαθρο είναι το οικογενειακό περιβάλλον με βασικό πυλώνα την μητέρα. Όσο και αν «εκσυγχρονίζεται» ο θεσμός της οικογένειας, ο ρόλος της μάνας παραμένει καίριος συνεπικουρούμενος από την πατρική ισότιμη φροντίδα. Η μάνα είναι αυτή που εμψυχώνει, προστατεύει, εμπνέει, περιθάλπει, υποδεικνύει, κοινωνικοποιεί. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε ότι έχει αναγνωρισθεί ο ρόλος της, με εξαιρετικά αφιερώματα, στην ποίηση και την λογοτεχνία. Για δε  τις επιστήμες της παιδαγωγικής και της ψυχολογίας είναι «παραβίαση ανοιχτών θυρών» το να μιλήσει κάποιος για την σχέση μητέρας – παιδιού.

Αυτή η σχέση αποτυπώνεται ευδιάκριτα ανάμεσα στους Τρεις Ιεράρχες και τις μητέρες τους, την Εμμέλεια, την Νόννα και την Ανθούσα.

Ας τις γνωρίσουμε συνοπτικά, δανειζόμενοι τα στοιχεία από ομιλία της πρεσβυτέρας Δήμητρας Μανώλη, από τα γειτονικά μας Τρίκαλα.

Εμμέλεια

Μητέρα Μ. Βασιλείου, από την Καισάρεια. Πλούσια, ευκατάστατη, με σπουδαία κοινωνική θέση και μόρφωση. Κόρη μάρτυρος, μάνα του πόνου, «βλαστός αγιοτάτης ρίζας» μας λέει ο γιος της Βασίλειος.

Δέκα παιδιά θα δουν το φως από τα σπλάχνα της. Ο σύζυγος Βασίλειος φροντίζει για την εγκυκλοπαιδική μόρφωση των παιδιών και η Εμμέλεια για τη μόρφωση της ψυχής.

Αφετηρία του πόνου της είναι ο θάνατος των γονιών της. Ένα από τα δέκα παιδιά της, πεθαίνει πολύ μικρό. Κι ο σταυρός της σιγά- σιγά βαραίνει γιατί μετά τη γέννηση του δέκατου παιδιού τους, Πέτρου, χάνει τον αγαπημένο της σύζυγο. Αρραβωνιάζει στη συνέχεια την κόρη της Μακρίνα και ο γαμπρός πεθαίνει . Μα, πριν κλείσει η μια πληγή ανοίγει η άλλη. Πνίγεται στο ποτάμι ο γιος της Ναυκράτιος, 27 ετών. Ο Βασίλειος είναι φιλάσθενος και όλα τα χρόνια φροντίζει εκτός της ψυχικής και την σωματική του υγεία.

Η αθάνατη ψυχή της και η ψυχή των παιδιών της, είναι το μέλημά της. Αναδεικνύει εφτά αγίους στην οικογένειά της: πέντε παιδιά της, τον άνδρα της και τον εαυτό της.

Καταργήθηκε η αργία των 3 Ιεραρχών .. τους θεωρούν πλέον κάτι σαν τους 3 Σωματοφύλακες.. αλλά πριν από αυτό απωλέσθηκε το περιεχόμενο της έννοιας Ιεράρχης!!

Καταργήθηκε η αργία των 3 Ιεραρχών .. τους θεωρούν πλέον κάτι σαν τους 3 Σωματοφύλακες οι επιλήσμονες… Αλλά για να φτάσουμε στην κατάργηση της εορτής συνέβαλε κι αυτό. Σήμερα η έννοια ιεράρχης είναι σχεδόν άγνωστη έγινε αγνώριστη. Γιατί οι λέξεις παίρνουν περιεχόμενο σαρκώνονται από αυτό που εκπροσωπούν για να έχουν αντίκρισμα. Η παρακμή της Ιεραρχίας η συγχώνευση πολιτικής και θρησκευτικής εξουσίας ο καισαροπαπισμός η υποδούλωση της Εκκλησίας στα κελεύσματα πολιτικών μηχανισμών παράκεντρων και της κεντρικής εξουσίας συνέβαλαν στη συσκότιση του όρου. Γιατί οι λέξεις παίρνουν εκδίκηση κι όπως έλεγε και μια Μαγκρεμπιανή ποιήτρια ”πιστεύω στην εξουσία των λέξεων”. Αν τις προδώσεις σε αφήνουν κενό νοήματος….

Οι 3 Ιεράρχες δεν έχουν ανάγκη από μηρυκασμό πνεύματος λογύδρια copy paste από ξύλινη γλώσσα από εθνοκεντρισμούς από σημαιάκια και φαντασμαγορικά κλισέ βεγγαλικά…Οι 3 Ιεράρχες αν έχουν ένα αίτημα είναι η αναστήλωση όχι μιας ακόμη εκκλησιάς στο όνομα τους αλλά η αναστήλωση του όρου Ιεράρχης η αναβίωση του η ενσάρκωσή του. Χάθηκε απαξιώθηκε εντελώς σήμερα μέσα στη σύγχρονη κρίση αξιών και θεσμών όπου αλληλοσυμφύρονται έννοιες κι όροι εντός του πνεύματος του γενικού αναθεωρητισμού που χαρακτηρίζει την εποχή μας.

Ημέρα εορτής των τριών Ιεραρχών

Τους Τρεις μεγάλους Ιεράρχες που ο Κάουτσκι και η Ρόζα Λούξεμπουργκ τους ανέφεραν ως άξιους μελέτης για την  πρόταση  τους στην οργάνωση της κοινωνικής ζωής και που με τόση ευκολία οι ηγήτορες της πολιτείας μας ουσιαστικά κατάργησαν την ημέρα της κοινής εορτής τους. 

Με τόση ευκολία κατάργηση μιας παράδοσης, 16 αιώνες από τον εγκόσμιο βίο τους, 10 αιώνες από την καθιέρωση της εορτής και 200 χρόνια από την καθιέρωση της σχολικής εορτής στο νεοελληνικό κράτος, όταν μεταφέρθηκε η εορτή από το προγενέστερο παράδειγμα της οθωμανοκρατούμενης Σμύρνης όπου πρωτοεορτάστηκε ως ημέρα αφιερωμένη στην παιδεία.

“Ὁ τιμουλκῶν σῖτον, δημοκατάρατος”

Του Θανάση Ν. Παπαθανασίου 

Παραθέτω απόσπασμα από τον Μέγα Βασίλειο, μιας και σήμερα είναι των τριών Ιεραρχών. Μοιάζει με γράμμα προς τους διαχειριστές της επισιτιστικής κρίσης (ή της ετοιμασίας της επισιτιστικής κρίσης) και τα τσαλίμια τους για την μεγιστοποίηση του κέρδους με προφάσεις χίλιες δυο (υπενθυμίζω ότι περίεργες ανατιμήσεις είχαν σκάσει μύτη πριν από τον πόλεμο στην Ουκρανία). Και φυσικά δεν είναι τσαλίμια ατομικά! Ένα ολόκληρο, παγκοσμιοποιημένο σύστημα έχει αυτή την αθλιότητα ως κανονική του λειτουργία!

«Μην αυξάνεις τις τιμές ανεβάζοντάς τες μόλις ο κόσμος πέσει σε ανάγκη. Μην περιμένεις να λείψει το σιτάρι για να ανοίξεις τις σιταποθήκες σου. Όποιος ακριβαίνει το σιτάρι, έχει την κατάρα του κόσμου. Μην περνάς τον λιμό για χρυσάφι, και τις στερήσεις της κοινωνίας για δική σου καλοπέραση. Μην καπηλεύεσαι τις συμφορές των ανθρώπων, μην κάνεις την οργή του Θεού ευκαιρία να πλουτίσεις. Αποβλέπεις στον χρυσό και δεν βλέπεις τον αδερφό. Ξέρεις καλά να διακρίνεις τα γνήσια από τα πλαστά χρήματα, αγνοείς όμως τον αδερφό σου, παρόλο που βρίσκεται σε ανάγκη. Η ομορφιά του χρυσαφιού σε υπερευχαριστεί, δεν λογαριάζεις όμως πόσοι στεναγμοί φτωχών σε ακολουθούν».

“Ὁ τιμουλκῶν σῖτον, δημοκατάρατος”

Του  Θανάση Ν. Παπαθανασίου

Αναπλ. Καθηγητή της Ανώτατης Εκκλησιαστικής Ακαδημίας Αθήνας

Αρχισυντάκτη του περιοδικού «Σύναξη»|

Παραθέτω απόσπασμα από τον Μέγα Βασίλειο, μιας και είναι των τριών Ιεραρχών. Σαν γράμμα προς φαρμακευτικές εταιρίες του 2021 και τα τσαλίμια τους για την μεγιστοποίηση του κέρδους σε καιρό λοιμού. Τσαλίμια, όχι ως κάτι τάχα αδιανόητο που αίφνης το σκαρφίστηκαν κάποιοι κακοί, αλλά ως κανονικότατα σκέρτσα στον κανονικότατο χορό του αδηφάγου καπιταλισμού.

«Μην αυξάνεις τις τιμές ανεβάζοντάς τες μόλις ο κόσμος πέσει σε ανάγκη. Μην περιμένεις να λείψει το σιτάρι για να ανοίξεις τις σιταποθήκες σου. Όποιος ακριβαίνει το σιτάρι, έχει την κατάρα του κόσμου. Μην περνάς τον λιμό για χρυσάφι, και τις στερήσεις της κοινωνίας για δική σου καλοπέραση. Μην καπηλεύεσαι τις συμφορές των ανθρώπων, μην κάνεις την οργή του Θεού ευκαιρία να πλουτίσεις. Αποβλέπεις στον χρυσό και δεν βλέπεις τον αδερφό. Ξέρεις καλά να διακρίνεις τα γνήσια από τα πλαστά χρήματα, αγνοείς όμως τον αδερφό σου, παρόλο που βρίσκεται σε ανάγκη. Η ομορφιά του χρυσαφιού σε υπερευχαριστεί, δεν λογαριάζεις όμως πόσοι στεναγμοί φτωχών σε ακολουθούν».

Τι φοβερό το «δημοκατάρατος» - αυτός που επισύρει «την κατάρα του κόσμου»! Ε, όχι με ξόρκια και βογγητά! Η κατάρα / η αποδοκιμασία του «δήμου» αφορά την πράξη. Κάτι πρέπει να γίνει μ’ αυτό τον χορό!

Η δεσποτεία εταιριών (των οποίων τη σκόνη τρώνε οι εκλεγμένες κυβερνήσεις σε κάθε επίπεδο – διαχείρισης του κυβερνοχώρου, της έρευνας, της υγείας κλπ) είναι ο χάρτης του σήμερα. Η κατάρα / αποδοκιμασία του «δήμου» αφορά και την απόκτηση διαυγούς ματιάς. Πράξη είναι κι ο κόπος γι’ αυτή την απόκτηση.

"Τρεις Ιεράρχες, η γιορτή των Γραμμάτων"

Του Γιώργου Ηλ. Τσιτσιμπή

Σημείο των καιρών μας η μεγάλη έλλειψη της ζωντανής επικοινωνίας. Αυτό που στερούμαστε όλο αυτό το διάστημα, είναι η ζεστή σχέση με τον Άλλο.

Εδώ, ο Μέγας Βασίλειος είναι καταλυτικός. Όπως αναφέρει ο Σέρβος επίσκοπος Ερζεγοβίνης, π. Αθανάσιος Γιέφτιτς, βαθύς γνώστης των Πατέρων του 4ου αιώνα και ιδίως του Μ. Βασιλείου (σε μια συνέντευξη του 1987, στην εκπομπή «Σήμερα είναι Κυριακή»), κατά τον Μέγα Βασίλειο, η Θεία Ουσία είναι η Κοινωνία (κοινωνώ, κάνω κάτι από κοινού με άλλον, συμμετέχω, προσφέρω, μοιράζομαι). Γι’ αυτό και χαρακτηρίζει τον άνθρωπο ως «κοινοτικό όν», ξεπερνώντας το αριστοτελικό «πολιτικό όν». Συγχρόνως, όλο το Ευαγγέλιο, κατά τον Μητροπολίτη Περγάμου Ιωάννη Ζηζιούλα, είναι μια δέσμη βασικών σχέσεων μεταξύ των προσώπων της Αγίας Τριάδος, μεταξύ Θεού και ανθρώπων, καθώς και των ανθρώπων μεταξύ τους. Αυτές τις σχέσεις διερεύνησαν αλλά και υπηρέτησαν οι Άγιοί μας. Δόθηκαν ολοκληρωτικά στο Θείο αλλά και στο ανθρώπινο. Διδάσκοντας, συγγράφοντας, υλοποιώντας. Ο π. Γιέφτιτς, συνοψίζει, πως η ορθόδοξη πίστη είναι η δυνατότητα του ανθρώπου να επικοινωνεί σε όλες τις διαστάσεις. Πόσο επίκαιρο!

Σύντομο ιστορικό της γιορτής

Οι Τρεις Ιεράρχες καθιερώθηκαν σε κοινή εορτή τον 11ο αιώνα, σε μια περίοδο «διανοητικού» αναβρασμού, για να κοπάσει η έντονη διαμάχη των «μορφωμένων οπαδών» τους που είχαν χωριστεί σε Ιωαννίτες, Βασιλείτες και Γρηγορίτες και που η κάθε μια ομάδα υποστήριζε φανατικά τον «δικό» της ως σπουδαιότερο. Εύστοχο εγχείρημα του επισκόπου Ευχαϊτών, Ιωάννη Μαυρόποδα, που θα μπορούσαμε να πούμε πως αποτελεί μια συμπύκνωση των Τριών σε μια γιορτή (πέραν από τις κατά μόνας αγιοκατατάξεις τους) καταδεικνύοντας το μεγαλείο των λόγων και κυρίως των έργων τους. Μια τριλογία σε απόλυτη σύμπνοια και σύζευξη μεταξύ τους. Και οι Τρεις τους, δραστήριοι και κυρίως δημιουργικοί, δεν περιορίζονταν μόνο στην ατομική προσευχή, αλλά προσπαθούσαν κοπιαστικά να επαληθεύσουν τα λόγια με πράξεις.

Στην πράξη, στην πράξη…

Του Θανάση Ν. Παπαθανασίου

1. «ΕΙΣ ΤΟΠΟΝ ΚΑΙ ΤΥΠΟΝ ΧΡΙΣΤΟΥ»…, ΠΟΙΟΙ ΕΙΠΑΜΕ;

"Υπάρχουν κάποιες άγιες τράπεζες, που τις έχει οικοδομήσει ο ίδιος ο Θεός. Βρίσκονται παντού, στις αγορές και στους δρόμους. Σ’ αυτές ιερουργεί κάθε πιστός. Αυτές οι άγιες τράπεζες είναι οι φτωχοί. Οι φτωχοί, που αποτελούν θυσιαστήριο μεγαλύτερου δέους κι από την αγία τράπεζα των χριστιανικών ναών. Οι πέτρινες άγιες τράπεζες των ναών αγιάζονται από τη θεία Ευχαριστία που τίθεται πάνω της. Αυτές όμως οι άγιες τράπεζες (οι φτωχοί) είναι καθαυτές αγιασμένες, επειδή εικονίζουν τον ίδιο τον Χριστό".

Άγιος Ιωάννης Χρυσόστομος

"Αχ, αυτοί οι Τρεις Ιεράρχες!"

Του Γιώργου Ηλ. Τσιτσιμπή

Αυτοί οι τρεις άγιοι, φαίνεται πως βάλθηκαν να μας ταλαιπωρήσουν τα τελευταία χρόνια. Τους ονομάζουμε «προστάτες των γραμμάτων», αλλά δεν τους έχουμε και πολλή υπόληψη.

Δύσκολα βρίσκεις αναφορές ή πολύ περισσότερο κείμενά τους στα σχολικά εγχειρίδια. Τι και αν ως πανεπιστήμονες γράψανε και κάνανε (κυρίως) πολλά, εμείς, επί της ουσίας, μάλλον τους αγνοούμε. Ευτυχώς, μέσα στις τόσες αστοχίες μας, προκαλούμε και λίγο ντόρο γύρω από το όνομά τους και τη Χάρη τους και ίσως κάποιοι αυτοβούλως θελήσουν να μάθουν περισσότερα γι’ αυτούς. Όπως λέει συνοπτικά σ’ ένα άρθρο του ο Λίνος Υφαντής, αντιπρόεδρος του Συνδέσμου Φιλολόγων Αιτωλοακαρνανίας, «… Δεν έμαθα ποτέ ότι ο ένας εκ των τριών Ιεράρχης, ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος τα έβαλε με τα “λαμόγια” της εποχής του, τους “βαλαντιοσκόπους” κληρικούς που πλούτιζαν, τους “κόλακες” και τα “παράσιτα”. Δεν έμαθα ποτέ ότι ο άλλος εκ των τριών Ιεράρχης, ο Βασίλειος ο Μέγας προσπαθούσε να λύσει προβλήματα εργαζομένων στα ορυχεία του Ταύρου της Μικράς Ασίας, ορφανών, αδικημένων, ασθενών και απόρων και καθιέρωσε τη διανομή αγαθών – τρόφιμα, ρούχα, χρήματα- και κάθε είδους βοήθειας σε φτωχές οικογένειες, άπορους κ.λπ. Ούτε είδα ποτέ το μεγάλο πτωχοκομείο, τη “Βασιλειάδα” και να τη συγκρίνω με άλλες παρόμοιες δράσεις της εποχής για να καταλάβω την αξία της. Δεν ήρθα σε επαφή ποτέ με τα κείμενα και τα ποιήματα του άλλου εκ των τριών Ιεραρχών, του Γρηγορίου Νανζιαζηνού. Ήθελα να αποκτήσω άποψη, να τα σχολιάσω όπως κάνω με τα άλλα της αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας…». Αυτή είναι η αλήθεια για το τι διδασκόμαστε στα σχολεία μας σήμερα.

Αργία Τριών Ιεραρχών λάθος, υπερβολή ή σκοπιμότητα;

Του Γιώργου Ηλ. Τσιτσιμπή

Είναι αλήθεια πως αξίζει να τιμάς με ιδιαίτερο τρόπο κάτι που το θεωρείς ξεχωριστό. Βέβαια, ο τρόπος της τιμής έχει την δική του σημασία.

Καθημερινά, υπάρχουν επέτειοι στις οποίες αναφερόμαστε είτε για να αντλήσουμε συμπεράσματα, είτε για να τονίσουμε το ξεχωριστό και ιδιαίτερο, είτε απλά για να τιμήσουμε το γεγονός. Σ’ αυτή την οπτική, πρέπει να παραδεχτούμε πως υπάρχει και μια «αδυναμία». Καθιερώνεις μια επέτειο και ξεμπερδεύεις όλον τον άλλο καιρό από την σημασιολογία της. Το πιο δημιουργικό, θα ήταν κατά τη γνώμη μας, να υπήρχε διάχυση του νοήματος σ’ όλη τη διάρκεια του έτους. Με διάφορες ευκαιρίες να επανέρχεσαι και να σηματοδοτείς την καθημερινότητα με αυτό που θεωρείς μείζον. Πόσο ωραία θα ήταν κάτι τέτοιο να συνέβαινε, ας πούμε, με τις έννοιες δικαιοσύνη, αντίσταση, αλληλεγγύη …

Επί του προκείμενου τώρα. Έχουμε για πρώτη φορά (αυτή η πρώτη φορά μας έχει τσακίσει) γενικευμένη αργία για τα σχολεία μας, την ημέρα των Τριών Ιεραρχών. Κάτι, που προφανώς, για τον κάθε καλόπιστο, είναι ένδειξη ευγνωμοσύνης του Υπουργείου για να τιμήσει τους προστάτες των γραμμάτων. Και ω του θαύματος! (γιατί θαύματα γίνονται εντός και εκτός του χώρου της Εκκλησίας) αποδομείς εντελώς αυτό που υποτίθεται ότι θέλεις να τιμήσεις. Αυτή η μέρα γίνεται μια «νεκρή μέρα». Αργία και δεν κινείται τίποτα. Ούτε καν εκκλησιασμός. Τι και αν οι συγκεκριμένοι Άγιοι συμπυκνώνουν με τον καλύτερο τρόπο αυτό που είπαμε παραπάνω, τις έννοιες δικαιοσύνη, αντίσταση, αλληλεγγύη. Τι και αν οι ίδιοι στα συναξάρια τους, όχι μόνο δεν αναδεικνύονται αργόσχολοι αλλά αντιθέτως ιδιαίτερα δημιουργικοί!!! Θρησκευτική γιορτή χωρίς καν εκκλησιασμό; Η πρόταση, της εγκυκλίου που στάλθηκε στα σχολεία, για ένα δίωρο αφιέρωμα την προηγούμενη μέρα, μόνο ως άλλοθι μπορεί να εκληφθεί.

«Τρεις Ιεράρχες γιατί Θεέ μου μας τους έστειλες;»

Του Γιώργου Ηλ. Τσιτσιμπή

Συχνά, ζώντας στην μακαριότητά μας, αισθανόμαστε πως, δεν βαριέσαι, καλά πορευόμαστε. Χωρίς να δίνουμε ιδιαίτερη σημασία, αρκούμαστε στο να διεκπεραιώνουμε απλά τις προσωπικές μας υποθέσεις.

Πολλές φορές μάλιστα, προσαρμόζουμε τα πράγματα στα δικά μας μέτρα έτσι που να μην αφήνουμε περιθώρια άλλης εναλλακτικής πορείας ή έστω αμφισβήτησης πως θα μπορούσαμε να έχουμε διαφορετικές αντιδράσεις στα έως τώρα.
Υπάρχουν βέβαια και συνθήκες που πονάνε. Ξύνουν συνειδήσεις. Θα προτιμούσαμε να μην τις βρίσκαμε στο διάβα μας. Γιατί, ποιος θέλει να αμφισβητούνται οι επιλογές του; Ποιος θέλει να αναμετριέται με τον έσω άνθρωπο και μάλιστα να διαπιστώνει ότι υπάρχει κι άλλος δρόμος;
Τρεις άνθρωποι, γιατί άνθρωποι είναι οι Άγιοι κι όχι Θεοί, είναι αυτοί που, και πολλοί άλλοι στην εκκλησιαστική μας ιστορία, μας δημιουργούν «προβλήματα». Όχι με την κατάρτισή τους, θεολογική και ακαδημαϊκή, αλλά κυρίως με την κοινωνική τους στάση. Γιατί και σήμερα έχουμε καταξιωμένους επιστήμονες, αλλά δυστυχώς, δεν έχουμε κοινωνικούς καθοδηγητές, δεν έχουμε πρότυπα.
Το έργο τους είναι εύκολο να το βρει κάποιος. Άλλωστε, έχουν γραφτεί τόσα πολλά, που δύσκολα θα μπορούσε να προστεθεί κάτι παραπάνω. Αυτό που εντυπωσιάζει είναι, ότι και οι Τρεις τους δεν έχουν μιλήσει μόνο, αλλά κυρίως έχουν πράξει. Έχουμε δηλαδή πρόταση από την πλευρά τους για το πώς θα πρέπει να αντιμετωπίζουμε την καθημερινότητά μας.

Η εορτή των Τριών Ιεραρχών

Ο Δημήτρης Μαυρόπουλος απαντά στις ερωτήσες του Βασίλη Ξυδιά, μέσα στα πλαίσια της εκπομπής «Σήμερα είναι Κυριακή», από τον τηλεοπτικό σταθμό της ΕΤ1. Περίοδος 1989-90.

Η παρακαταθήκη των Τριών Ιεραρχών

Του Γιώργου Ηλ. Τσιτσιμπή

Τι μας αφήνουν οι ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΙ κάθε εποχής, για να μπορούμε να τους θυμόμαστε ή να τους δοξολογούμε; Την βιοτή τους, θα μπορούσαμε να απαντήσουμε λιτά και συνοπτικά. Τα όσα είπαν και πολύ περισσότερο τα όσα έπραξαν. Το δίπολο, λόγια και πράξεις, είναι αυτό που ισχυροποιεί τη μνήμη.

Ήταν και οι τρεις σπουδαίοι. Τιμώνται για την επιστημοσύνη τους, την ευρυμάθειά τους, τον θεολογικό τους λόγο αλλά κυρίως για το ανθρώπινο πρόσωπο. Λογικό άλλωστε, αφού είναι τα πρόσωπα που σηματοδοτούν αυτό που η εκκλησία θέλει ως παράδειγμα, ως πρότυπο. Δηλαδή όχι απλά μια παρουσία στον θρησκευτικό χώρο και λόγο, αλλά μια παρουσία στην κοινωνία, στη ζωή.

Δυο λόγια για την ημέρα των Τριών Ιεραρχών

Θανάσης Ν. Παπαθανασίου

Δρ. Θεολογίας, εκπαιδευτικός

Δυο λόγια για την ημέρα των Τριών Ιεραρχών

  

Ομιλία του γράφοντος, ως Προέδρου της Δημοτικής Επιτροπής Παιδείας του Δήμου Βύρωνα, προς τους εκπαιδευτικούς των σχολείων του Δήμου Βύρωνα, την Παρασκευή 30 Ιανουαρίου 2015 (εκδήλωση του Δήμου).

Με τα δυο λόγια που θα πω, θα ζητήσω να αναμετρηθούμε με τη μνήμη μας. Λέω «να αναμετρηθούμε», διότι η μνήμη είναι περίεργη δύναμη του ανθρώπου. Μπορεί να γίνει ευλογία, μπορεί να γίνει και κατάρα. Κατάρα γίνεται όταν με κρατά αιχμάλωτο στο παρελθόν, ευλογία γίνεται όποτε φωτίζει τον βηματισμό μου στο τώρα.

Θέλοντας, λοιπόν, να αναφερθώ στη γιορτή των Τριών Ιεραρχών, δεν θα σας ζητήσω να στρέψουμε τη μνήμη μας στο παρελθόν· ούτε όμως και να αδειάσουμε από μνήμη. Σας ζητώ να στρέψουμε τη μνήμη μας στο μέλλον.