Οι τρεις ιδεολογικές ορίζουσες του τουρκικού επεκτατισμού

Του Δημήτρη Μάρτου

Η πολιτική της Άγκυρας πρέπει να κατανοείται εντός της ιστορικής δυναμικής του τουρκικού συστήματος, των σημείων και της πνευματικότητας του, δηλαδή του εθνικισμού του. Η εκφοβιστική ρητορική του ευφάνταστου Ερντογάν συνάδει περισσότερο ως αισθητική στην ιμπεριαλιστική πνευματικότητα του τουρκικού κοινωνικού σχηματισμού. Οι ιδεολογικές ορίζουσες των πολιτικών, στρατιωτικών και πνευματικών ελίτ της Τουρκίας παραπέμπουν σε τρεις ιστορικές περιοχές.

Πρόκειται για “χαμηλή κουλτούρα”, που υπακούει στο δίκαιο του ισχυροτέρου, απωθώντας ιστορικές περιοχές που έχουν αναπτυχθεί στο έδαφός της Τουρκίας και έχουν καταγραφεί στην παγκόσμια συνείδηση ως “υψηλός” πολιτισμός ή κουλτούρα, όπως την αρχαία ελληνική και ελληνιστική. Οι ελίτ της Τουρκίας εμπνέονται, πρώτον, από την Οθωμανική Αυτοκρατορία (γεωγραφικό υπόστρωμα), της οποίας το στίγμα δόθηκε από τον Μωάμεθ Β΄, όταν εμψύχωνε τις ορδές των μισθοφόρων του, λίγες ώρες πριν την άλωση της Κωνσταντινούπολης (1453). «Ανεβείτε με τις σκάλες στα τείχη σαν πουλιά… για να μη χάσομε τη φήμη που κέρδισαν οι πρόγονοί μας με τη χάρη του Θεού. Αντίθετα, τώρα ήρθε η ώρα να την κάνουμε ακόμη μεγαλύτερη». [Χρονικόν του Γεωργίου Φραντζή, τ. Β΄, Γεωργιάδη, 2001, σ.182].

Δεύτερον, εμπνέονται από την ισλαμική πνευματικότητα (ιδεολογικό υπόστρωμα). Μία πνευματικότητα που κάνει, ενίοτε, την έννοια του Θεού δύναμη τιμωρητική και εκδικητική, αντιπροσωπεύοντας μάλλον την ανασφάλεια των ανθρώπων που την διαχειρίζονται. Διατυπώσεις, όπως: «Ο Αλλάχ είναι σπλαχνικός γι’ αυτούς που εκτελούν το θέλημά του, αλλά γι’ αυτούς που σφάλλουν έχει ετοιμάσει μια σκληρή τιμωρία» [Το Κοράνι, Κάκτος, 1980, σ.17], ενθαρρύνουν τους πιστούς σε μια μισαλλόδοξη και φοβική πνευματικότητα.

Τρίτον, τον κεμαλισμό (πολιτικό υπόστρωμα). Ο Κεμάλ (1881-1938), δημιούργησε στα ερείπια μιας αυτοκρατορίας ένα κράτος, μέσα από έναν βίαιο εκσυγχρονισμό (εκδυτικισμό), με βάση την αρχή «Ένα κράτος είναι σωστό όταν είναι και ιμπεριαλιστικό» [Κεμάλ, Ομιλίες, Νέα Σύνορα, 1995, σ.65]. Ο κεμαλισμός κατάφερε από τη μια να απωθήσει τον ισλαμικοκεντρικό χαρακτήρα της εθνικής ταυτότητας κι από την άλλη να δημιουργήσει μια εσωτερικά διχασμένη χώρα, την οποία απέκρυπτε και χειραγωγούσε με εξωτερική επιθετικότητα.

Οταν οι Τούρκοι σου δείχνουν αυτό και οι Γερμανοί σου λένε συζητείστε το...

Σχόλιο της Βασιλικής Σιούτη

Οταν οι Τούρκοι σου δείχνουν αυτό και οι Γερμανοί σου λένε συζητείστε το.
*Mavi Vatan = Γαλάζια Πατρίδα
*Στο χάρτη οι "θαλάσσιες ζώνες" της Τουρκίας όπως τις εννοεί το καθεστώς Ερντογάν

Μέσω Λιβύης χτίζει τη “Γαλάζια Πατρίδα” ο Ερντογάν

Του Βαγγέλη Σαρακινού

Τετελεσμένα για την Ελλάδα επιχειρεί να δημιουργήσει ο Ερντογάν με τη συμφωνία που υπέγραψε με την Λιβύη για την οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας-ΑΟΖ. Με προκλητικές, καθώς παραβιάζουν κατάφωρα το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, πλην όμως συντονισμένες, ενέργειες η Άγκυρα “πήρε κεφάλι” για την ώρα στην αντιπαράθεση με την Ελλάδα. Διευρύνει, όμως, την διένεξή της και με άλλες χώρες της Ανατολικής Μεσογείου.

Η συμφωνία της Τουρκίας με την διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση της Λιβύης υπογράφτηκε την Τετάρτη, κατά την επίσκεψη του Λίβυου πρωθυπουργού Φάγεζ αλ-Σάρατζ, στην Κωνσταντινούπολη και την συνάντησή του με τον Τούρκο πρόεδρο. Η συμφωνία αφορά τον καθορισμό θαλασσίων συνόρων στη Μεσόγειο και συνοδεύτηκε από μία άλλη που επεκτείνει την συνεργασία τους στον στρατιωτικό τομέα.

Σε ανακοίνωση που εξέδωσε η τουρκική προεδρία αναφέρεται χαρακτηριστικά ότι οι δύο χώρες υπέγραψαν μνημόνιο συνεννόησης για τον «καθορισμό θαλάσσιων δικαιοδοσιών». Υπογραμμίζεται, μάλιστα, ότι αυτή αποσκοπεί στην προστασία των δικαιωμάτων των δύο χωρών, στη βάση του Διεθνούς Δικαίου. Την συμφωνία ανακοίνωσε και η κυβέρνηση της Τρίπολης, χωρίς όμως να μπει σε λεπτομέρειες.