Ευτύχης Μπιτσάκης: Αφιέρωμα Μνήμης στον Επιστήμονα και Πολιτικό Φιλόσοφο από το Κάδρος Χανίων-10/7/09

Ο Ευτύχης Μπιτσάκης κι εμείς

Του Θανάση Σκαμνάκη

Το κείμενο είναι η ομιλία στην εκδήλωση μνήμης για τον Ευτύχη Μπιτσάκη που έγινε στις 21 Οκτωβρίου 2025 στο Πάντειο Πανεπιστήμιο.

Ο Ευτύχης Μπιτσάκης ήταν ένας από εμάς, αλλά και δεν ήταν σαν εμάς. Όλη του τη ζωή έθετε ερωτήματα όταν οι άλλοι έλεγαν πως είχαν δώσει οριστικές απαντήσεις. Δεν βόλευε.

Γι’ αυτό ήταν πάντα εντός και με ένα πόδι εκτός.

Γι’ αυτό περισσότερο τον ανέχονταν παρά τον αγαπούσαν στη γήινη θητεία του.

Εκείνοι που τον αγαπούσαν ωστόσο αγαπούσαν την ουσία του. Και κέρδισαν πολλά από αυτό και από αυτόν. Προκαλώντας το θαυμασμό διήγειρε την αμφισβήτηση, καθώς τάραζε τα λιμνάζοντα νερά, στον βολικό χώρο της νηφαλιότητας και της βεβαιότητας έφερνε αμφιβολία και αναστατώσεις.

Με τους νεκρούς υπάρχει πάντα η πρόκληση της ευκολίας. Να τους φέρεις στα μέτρα σου. Να λειάνεις τις γωνίες τους. Να ξεχάσεις όσα σε απομάκρυναν ή σε ενοχλούσαν πάνω τους και μέσα τους, και έξω τους.

Όμως αυτό είναι και η μέγιστη δυσκολία, όταν θέλεις να μιλήσεις με ακρίβεια γι’ αυτούς.

Η διαχείριση της μνήμης και του έργου των νεκρών είναι μια πολύ δύσκολη υπόθεση. Πιο δύσκολη από τη διαχείριση των ζώντων. Οι δεύτεροι έχουν παρόν και λόγο. Μπορεί να σε επιβεβαιώσουν ή να σε διαψεύσουν. Οι νεκροί, ως γνωστόν, δε μιλούν. Και πρέπει εσύ να επιβεβαιώσεις τις αλήθειες του. Συνήθως στις μέρες μας με τους νεκρούς συμβαίνουν δυο τινά: ή η σιωπή ή η οικειοποίηση. Καθώς είμαστε βέβαιοι πως ο νεκρός δε μιλάει, νομίζουμε επίσης πως μπορεί να τον αξιολογήσουμε επιλεκτικά, σύμφωνα με όσα νομίζουμε πως μας εξυπηρετούν.

Τεράστια η πνευματική και ηθική συνεισφορά του Ευτύχη Μπιτσάκη

Το πολιτικό μνημόσυνο του μεγάλου μαρξιστή διανοητή, επιστήμονα και αγωνιστή της κομμουνιστικής Αριστεράς θα γίνει την Τετάρτη 22 Οκτωβρίου στις 6.30 μ.μ. στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, αμφιθέατρο Σάκη Καράγιωργα ΙΙ, σταθμός Συγγρού-Φιξ του μετρό.

Του Βασίλη Μπρούμα

«Αχ ομορφιά κι αν δεν μου παραδόθηκες ολόκληρη ποτέ /
κάτι κατάφερα να σου υποκλέψω»
Οδυσσέας Ελύτης

Ο Ευτύχης Μπιτσάκης ανήκει στους μεγάλους διανοητές και συγγραφείς που μπορούν να μας πλουτίσουν πνευματικά και ηθικά. Μία από τις διαυγέστερες φωνές στην Ελλάδα και την Ευρώπη με παγκόσμια ακτινοβολία, προτρέποντάς μας πάντα να στοχαστούμε τις σκοτεινές ρωγμές, αλλά και τις φωτεινές δυνατότητες του καιρού μας. Μας υπενθυμίζει πως το μεγαλείο του ανθρώπου είναι η σκέψη του. Μας άσκησε στην ικανότητα για επιχειρηματολογία και τεκμηρίωση, που είναι η βαθύτερη ουσία της σκέψης.

Βάθυνε τους ρηχούς μας καιρούς. Δεν φόρεσε ποτέ μάσκα, είχε πάντα μπροστά του την οικουμενική εικόνα του κόσμου και όχι τη μικρή, την ατομική, την προσωπική, την εθνική. Δεν βρέθηκε ποτέ με το ρεύμα της πλειοψηφίας ή της εξουσίας γιατί δεν έχουν θέση εκεί οι καλοί διανοούμενοι. Από τους σπουδαίους που παίρνουν στις πλάτες τους τον αμήχανο κόσμο. Που δίνουν στους πολίτες μπόι και πίστη στο μέλλον. Δεν διανοήθηκε ποτέ να απογοητευθεί.

Για τον Ευτύχη Μπιτσάκη

Του Σταύρου Μαυρουδέα

«Έφυγε» στις 19/8/2025 ο Ευτύχης Μπιτσάκης, ένας εξαίρετος άνθρωπος, επιστήμονας, πανεπιστημιακός αλλά πάνω από όλα κομμουνιστής.

Το αξιοζήλευτο πολιτικό και επιστημονικό βιογραφικό του δεν χρήζει παρουσίασης καθώς είναι ευρέως γνωστό. Όμως αξίζει να τονισθεί η προσωπική διάσταση του Ευτύχη.

Υπήρξε ένας υποδειγματικός επιστήμονας και δάσκαλος. Με εξαιρετικές σπουδές στο εξωτερικό που όμως γύρισε για να τις προσφέρει στην πατρίδα του. Με πλούσια θεωρητική δραστηριότητα αλλά ταυτόχρονα παραμένοντας ένας εκπληκτικός δάσκαλος που κατόρθωνε με απλότητα αλλά και ακρίβεια να παρουσιάζει σύνθετες έννοιες και θεωρίες – κάτι που σπανίζει ολοένα και περισσότερο σήμερα στους ακαδημαϊκούς κύκλους. Επιπλέον, ο Ευτύχης ξεχώριζε γιατί κατόρθωσε να ξεπεράσει κατά πολύ τα θεωρητικά όρια της γενιάς του. Με μία νεανικότητα που ξεπερνούσε ακόμη και τους κατά πολύ νεότερους του, συμμετείχε ενεργά και δημιουργικά σε θεωρητικές προβληματικές πολύ νεότερες του.

Σε προσωπικό επίπεδο ο Ευτύχης ήταν πάντα ένα υπόδειγμα, ιδιαίτερα σε καιρούς που πολλαπλασιάζονταν οι «μικροί άνθρωποι» με τους μεγάλους εγωισμούς. Απλός και προσηνής. Κοσμοπολίτης χωρίς να ξεχνά ποτέ τις εθνικές και τοπικές ρίζες του, τις οποίες τόνιζε πάντα με αφοπλιστική ευθύτητα και ίσως κάποια συγκαλυμμένη ειρωνεία απέναντι στις τωρινές ορδές κενόδοξων «φραγκολεβαντίνων». Με υποδειγματική εργατικότητα και αυτοπειθαρχία.

Τα εγκλήματα των ΗΠΑ στο φως της επιστήμης

Παγκόσμια επιστημονική διάσκεψη για τον χημικό πόλεμο στο Βιετνάμ

Στο Παρίσι, μετά από τις μεγαλειώδεις κινητοποιήσεις εναντίον του κεφαλαιοκρατικού τρόπου ζωής, ακολούθησαν επίσης μεγαλειώδεις αντιδράσεις εναντίον του πολέμου του Βιετνάμ. Το άρθρο που δημοσιεύουμε ζητήθηκε από κάποια αριστερή εφημερίδα της Ελλάδας. Ο συγγραφέας του, που ζούσε τότε στο Παρίσι, δεν ξέρει αν το άρθρο αυτό δημοσιεύτηκε τότε. Το δημοσιεύουμε σήμερα ως μαρτυρία για τους πολέμους της Νέας Τάξης.

Του Ευτύχη Μπιτσάκη

Στις 12 Δεκεμβρίου 1965 πραγματοποιήθηκε στο Παρίσι Διεθνής Διάσκεψη Επιστημόνων με θέμα τον χημικό πόλεμο στο Βιετνάμ. Οργανωτές της Διάσκεψης ήταν η Παγκόσμια Ομοσπονδία Επιστημόνων. Στην οργανωτική επιτροπή μετείχαν μερικοί από τους πιο γνωστούς επιστήμονες της εποχής. Ανάμεσά τους τρεις κάτοχοι βραβείων Νόμπελ (Χόντκιν, Λβόφ, Ρουζίσκα). Στη συνάντηση πήραν μέρος περίπου 80 επιστήμονες από τις Ανατολικές Χώρες, την Ευρώπη και την Αμερική. Επίσης παρευρέθηκε και Έλληνας αντιπρόσωπος.

Σκοπός της συνάντησης ήταν να εξετάσει από αυστηρά επιστημονική άποψη τα δεδομένα και τα αποτελέσματα του χημικού πολέμου που διεξάγει ο αμερικανικός ιμπεριαλισμός εναντίον του λαού του Βιετνάμ και της Ινδοκίνας γενικότερα. Παρουσιάστηκαν πολλές επιστημονικές εργασίες και έγινε ευρεία συζήτηση. Τα υλικά που ανακοινώθηκαν αποκαλύπτουν τα τερατώδη εγκλήματα των ΗΠΑ στο Βιετνάμ και θέτουν για άλλη μια φορά υπόδικο μπροστά στην ανθρωπότητα τον αμερικανικό ιμπεριαλισμό.

Στην αποκάλυψη των εγκλημάτων αυτών και στην καταδίκη των ΗΠΑ πήραν ενεργό μέρος και διαπρεπείς Αμερικανοί επιστήμονες, όπως ο καθηγητής Πφάιφερ, ο Αρ. Σίλβερστον και άλλοι.

Τουρκικός επεκτατισμός

Να σωθούν η Γαύδος και η Γαυδοπούλα

Του Ευτύχη Μπιτσάκη

Οι προκλήσεις της Τουρκίας εναντίον της χώρας μας είναι γνωστές. Στο σημερινό σημείωμα θα ασχοληθώ με μια συγκεκριμένη πλευρά του όλου προβλήματος.

Είναι γνωστό ότι η Τουρκία αμφισβητεί την ελληνικότητα νησιών του Αιγαίου. Στον χάρτη που δημοσίευσε επί αφορμή την επέμβασή της στην κρίση της Λιβύης, η διαδρομή των τουρκικών πολεμικών, σχεδόν εφάπτεται με το ανατολικό μέρος της Κρήτης. Η Τουρκία αμφισβητεί την ύπαρξη υφαλοκρηπίδας των νησιών του Αιγαίου, ακόμα και της Κρήτης. Τέλος (δηλαδή όχι τέλος) η Τουρκία αμφισβητεί την ισχύ ακόμα και της Συνθήκης της Λωζάνης.

Και τώρα για τη Γαύδο και τη Γαυδοπούλα. Κατά τον σχεδιασμό στο στρατηγείο της Νεάπολης της νατοϊκής άσκησης «Dynamic Mixt 96», ο Τούρκος εκπρόσωπος διάβασε μια δήλωση του τουρκικού Γενικού Επιτελείου, κατά την οποία: «Η νήσος Γαύδος, δεν θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί για τη συγκεκριμένη ή άλλες επιχειρήσεις, λόγω της αμφισβητούμενης κυριαρχίας της, σύμφωνα με τις υφιστάμενες διεθνείς Συνθήκες. Επιπροσθέτως, στη διάρκεια της άσκησης, και άλλα νησιά ή βραχονησίδες που περιβάλλουν την Κρήτη, δεν θα πρέπει να περιλαμβάνονται για τον σχεδιασμό ή την πραγματοποίηση της άσκησης». (Το Ποντίκι, 14/05/98). Αμφισβήτηση της ελληνικότητας και της Γαύδου και της Γαυδοπούλας.

Γιούρα: Κρανίου Τόπος

Το κείμενο που ακολουθεί γράφτηκε στις 7 Αυγούστου 1969 από τον Ευτύχη Μπιτσάκη, ο οποίος είχε την καλοσύνη να το στείλει για δημοσίευση στον Δρόμο «επ’ ευκαιρία» της μαύρης επετείου του αμερικανοκίνητου πραξικοπήματος της 21ης Απριλίου. Ο ίδιος το προλογίζει ως εξής: «Η Γιούρα (ή τα Γιούρα) εγκαινιάστηκε ως στρατόπεδο πολιτικών κρατουμένων τον Ιούλιο του 1947. Σε περίοδο της “δόξας” της φιλοξενούσε μέχρι δέκα χιλιάδες κρατούμενους. Επί χούντας, έγινε τόπος κρατουμένων για Ελληνίδες αγωνίστριες.»

«Τα μάτια μου δεν είδαν τόπον ενδοξότερον από τούτο το αλωνάκι» (Σολωμός)

Του Ευτύχη Μπιτσάκη

Η Γιούρα έγινε πάλι επίκαιρη. Εκεί ρίχτηκαν οι πρώτοι όμηροι της Χούντας. Εκεί, μακριά από κάθε άνθρωπο, ζουν σήμερα οι Ελληνίδες κρατούμενες. Έζησα σ’ αυτό το νησί πρώτη φορά το 1948-49 και ήμουν απ’ αυτούς που «εγκαινίασαν» τις φυλακές το 1955.

Η Γιούρα δύσκολα μπορεί να ειπωθεί νησί. Είναι ένας ξερόβραχος, κορυφή κάποιου βουνού καταποντισμένου σε μακρινές γεωλογικές εποχές. Έχει συνολική έκταση 23 τετραγωνικά χιλιόμετρα και μέση κλίση 45ο. Ο βράχος αυτός δεν έχει όρμους υπήνεμους, δεν έχει γη καλλιεργήσιμη, δεν έχει πηγές. Ολοχρονίς δέρνεται από τους ανέμους που οργώνουν το Αιγαίο. Το χειμώνα το χιόνι κατεβαίνει ως τη θάλασσα και η υγρασία ποτίζει τα πάντα. Το καλοκαίρι τον ψήνει ο ήλιος και τον σαρώνουν οι άνεμοι και η σκόνη.

Στη Γιούρα δεν υπάρχει σχεδόν ζωή. Την άνοιξη φυτρώνει λίγο χόρτο που ξεραίνεται με τις πρώτες ζέστες του Μάη. Τα μόνα δέντρα του νησιού είναι 5-6 συκιές, μια ελιά και δυο ροδιές. Ζώα δεν έχει. Έχει όμως σκορπιούς και φίδια. Το μόνο νερό του νησιού είναι δυο τρεις μικρές πηγές που στερεύουν το φθινόπωρο.

Ευτύχης Μπιτσάκης: "Οι θύελλες της προόδου", Κάντανος Αύγουστος 2019

«Να τελειώνουμε με τους “σιδερένιους νόμους” της Ιστορίας»

Του Τάσου Τσακίρογλου

Ο Ευτύχης Μπιτσάκης, ζώσα ιστορία της Αριστεράς, μιλά για την ιστορική μνήμη, τα ελλείμματα των προοδευτικών δυνάμεων, για την ανάγκη μιας πολιτικής οικολογίας, αλλά και αποτιμά τους πρώτους μήνες διακυβέρνησης της Ν.Δ.

• Πώς βλέπετε την άνοδο της Νέας Δημοκρατίας στην κυβέρνηση και πώς αξιολογείτε τους πρώτους μήνες της διακυβέρνησής της;

Νομίζω ότι μόνο οι αφελείς δεν προβλέπανε τι θα γίνει με την κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας. Ο νυν πρωθυπουργός τα είχε πει όλα. Ή από αφέλεια ή από ειλικρίνεια, δεν ξέρω. Εφαρμόζει λυσσασμένος το νεοφιλελεύθερο πρόγραμμα. Δεν ξέρω τι σκέφτεται αυτός και τι του λένε οι σύμβουλοί του. Πρέπει να έχει πολλούς συμβούλους γιατί δεν είναι και πολύ έμπειρος στην πολιτική.

Χτυπάει το άσυλο. Το άσυλο υπάρχει από τον Μεσαίωνα. Από τότε που υπάρχει πανεπιστήμιο. Τώρα το καταργεί. Σκότωσαν κανένα μέσα στο Πανεπιστήμιο; Τσακώνονται για την πολιτική. Η πολιτική είναι μέσα στην επιστήμη και η επιστήμη μέσα στην πολιτική. Και αυτό είναι φυσικό. Καταργεί λοιπόν το άσυλο. Θα καταργήσει τα εργατικά δικαιώματα.

Ευτύχης Μπιτσάκης - προβολή ντοκιμαντέρ και συζήτηση, Δευτέρα 21/10/2019

Εκδήλωση τιμής στον επιστήμονα, φιλόσοφο, μαρξιστή και αγωνιστή της Αριστεράς Ευτύχη Μπιτσάκη, με προβολή του ντοκιμαντέρ "ΕΥΤΥΧΗΣ ΜΠΙΤΣΑΚΗΣ - Η ΣΚΕΨΗ, Η ΔΡΑΣΗ", σε σκηνοθεσία-παραγωγή του Προκόπη Δάφνου. Θα ακολουθήσει συζήτηση με το σκηνοθέτη και τον Ευτύχη Μπιτσάκη.

ΔΕΥΤΕΡΑ 21/10/2019, ώρα 7.00 μμ
 Δημοτικός Κινηματογράφος ΛΟΥΪΖΑ, Ν. Ελβετίας 34, Βύρωνας

Τλήμων (ταλαίπωρε) Αϊνστάιν

Του Ευτύχη Μπιτσάκη

Στη χώρα μας επίσης ευδοκιμεί ένα νέο ρεύμα επιστημονικοφανούς μυστικισμού, στηριζόμενο στην παρανόηση, επιστημονική και φιλοσοφική, των μεγάλων κατακτήσεων της φυσικής του 20ού αιώνα. Πρόσφατα ξέσπασε ένα σκάνδαλο: κορυφαίοι εκπρόσωποι της Ένωσης Ελλήνων Φυσικών πρωτοστατούν τα τελευταία χρόνια στη διάδοση μυστικιστικών και ανορθολογικών ιδεών, που βρίσκονται σε ριζική αντίθεση με τις θεωρίες της φυσικής. Η καταδίκη αυτού του γεγονότος ήταν καθολική, όμως, απ’ ό,τι γνωρίζω, κανείς δεν αντέταξε στο νέο-μυστικιστικό παραλήρημα τις βασικές ιδέες των θεωριών του Αϊνστάιν, της Μικροφυσικής και της Κοσμολογίας. Σε προηγούμενο φύλλο του Δρόμου ασχοληθήκαμε με την Μεγάλη έκρηξη στο πουθενά. Σήμερα αντιπαραθέτουμε τις πραγματικές απόψεις του Αϊνστάιν στις αγυρτείες (impostures) των νέο-μυστικιστών, ένα άρθρο του Ε. Μπιτσάκη από την εφημερίδα Τα Νέα (30/6/05).

Έτος Αϊνστάιν: εφημερίδες, περιοδικά, βιβλία, τηλεοράσεις, συνέδρια, ασχολούνται με το «θαυμαστό έτος» 1905, κατά το οποίο ο Αϊνστάιν έθεσε ένα από τα θεμέλια της Κβαντικής Μηχανικής και διατύπωσε την ειδική θεωρία της Σχετικότητας. Το 1905 (και μετά, το 1916) ο Αϊνστάιν άλλαξε ριζικά τις αντιλήψεις μας για τον κόσμο.

Με τι ασχολούνται εφημερίδες, περιοδικά και τηλεοράσεις; Με τα (υπαρκτά ή ανύπαρκτα) ερωτικά τού μεγάλου σοφού. Ταυτόχρονα, με «εκλαΐκευση» του έργου του, κατά κανόνα επιστημονικά λανθασμένη. Και τα βιβλία και τα συνέδρια; Και εκεί, κατά κανόνα και άκριτα, επαναλαμβάνονται, ως αλήθειες αφ’ εαυτών φανερές, απόψεις όχι μόνο φιλοσοφικά αλλά και επιστημονικά λανθασμένες. Στο σημερινό σημείωμα θα ασχοληθώ μόνο με τις τελευταίες: λακωνικά, χωρίς μαθηματικά, αλλά ελπίζω, με επιστημονική αυστηρότητα.

Μεγάλη έκρηξη στο πουθενά

Του Ευτύχη Μπιτσάκη

Ένα άρθρο του Κώστα Ζαφειρόπουλου (Εφημερίδα των Συντακτών, 16-17/02/19) αποκάλυψε ότι και στη χώρα μας ευδοκιμεί και διαδίδεται από τα ΜΜΕ, ένα ρεύμα νεο-μυστικισμού, το οποίο δήθεν θεμελιώνεται στις σημερινές επιστήμες και κατά προτίμηση στη φυσική, στην κοσμολογία και στη βιολογία. Οι ιδέες αυτού του ρεύματος, αποτελούν ένα συνονθύλευμα που βρίσκεται σε ριζική αντίθεση με τα δεδομένα των σημερινών επιστημών.

Το φαινόμενο δεν αποτελεί νεο-ελληνικό προνόμιο. Η επιστημονικοφανής αγυρτεία (imposture) βρίσκει πρόσφορο έδαφος σε όλες τις «ανεπτυγμένες» χώρες. Επίσης δεν είναι νέο. Προέκυψε κυρίως από την λανθασμένη, επιστημονική και φιλοσοφική, κατανόηση των μεγάλων επαναστάσεων της φυσικής και της κοσμολογίας της πρώτης εικοσαετίας του περασμένου αιώνα. Αυτό όμως που προκάλεσε σε μας έντονες ταραχές και έντονες αντιδράσεις, είναι το ότι οι παρανοϊκές αυτές ιδέες γράφονται σε επιστημονικά άρθρα, γράφονται σε πανεπιστημιακά συγγράμματα και κυκλοφορούν σε αίθουσες της πανεπιστημιακής διδασκαλίας. Και το πιο ακραίο: Ηγετικά στελέχη της Ένωσης Ελλήνων Φυσικών πρωτοστατούν σ’ αυτή τη σκοταδιστική προπαγάνδα ως αγαπημένοι των ΜΜΕ.

Η καταδίκη αυτής της αγυρτείας υπήρξε καθολική. Αλλά η κριτική επικεντρώθηκε κυρίως στον θεσμικό ρόλο της Ένωσης Ελλήνων Φυσικών και συνολικά στην καταδίκη του σύγχρονου επιστημονικοφανούς παραλογισμού. Θετικό αλλά ανεπαρκές.

Ευτύχης Μπιτσάκης: Μόνη λύση τα κόμματα να είναι δημοκρατικά

Στις ιστορικές συνθήκες της εργατικής τάξης και την αλλοτρίωση της από τον καπιταλισμό αναφέρθηκε κατά την ομιλία του ο ομότιμος καθηγητής Φιλοσοφίας, Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Ευτύχης Μπιτσάκης.

«Η ιστορία είναι πεδίο δυνατοτήτων μπορεί να γίνει και μπορεί να μην γίνει, η εξέλιξη της ιστορίας είναι συνάρτηση όχι μόνο των αντικειμενικών παραγόντων αλλά και των υποκειμενικών» σημείωσε.

Ο κ. Μπιτσάκης αναφέρθηκε στους λόγους για τους οποίους κατέρρευσε η Σοβιετική Ένωση και έκανε λόγο για βασική αντίθεση ανάμεσα στην πραγματικότητα και αυτό που πήγε να γίνει.

«Πρέπει να δούμε πως η ανάπτυξη του καπιταλισμού οδηγεί σε μια αλλοτρίωση και αποξένωση της κοινωνίας, Πρέπει να δούμε σε ποιες συνθήκες ζει δουλεύει υπάρχει δημιουργεί πολιτισμό εάν δημιουργεί πολιτισμό η εργατική τάξη» ανέφερε ακόμη.

Ο κ. Μπιτσάκης σημείωσε επίσης πως «η ανθρώπινη ουσία καθορίζεται από το σύνολο των κοινωνικών του σχέσεων. Ο εργάτης είναι έξω από την κουλτούρα, δεν μπορεί αυτόματα να αποκτήσει συνείδηση του ρόλου του».

Να γεννηθεί ένας ορίζοντας αισιοδοξίας

Του Ευτύχη Μπιτσάκη

Μπαίνουμε στο 2019. Οι μετά Χριστόν προφήτες είχαν προβλέψει ότι μπαίνουμε πια σε μια περίοδο ειρήνης, στα πλαίσια του καπιταλισμού όπου θα μετατρεπόμασταν σιγά-σιγά σε δίποδα παραγωγικά και καταναλωτικά. Αυτό που συνέβη ήταν ακριβώς το αντίθετο: πόλεμοι της νέας τάξης, ανεργία, φτώχεια, άλλες μορφές καταπίεσης…

Εδώ τίθεται το ερώτημα: οι ιδεολόγοι της αστικής τάξης είχαν προβλέψει ότι με την ανάπτυξη της επιστήμης και της τεχνολογίας, όπως λέγανε «η επιστήμη είναι δύναμη», θα φτάναμε σε μία κοινωνία της αφθονίας, του ορθού λόγου και του δικαίου. Έχει γίνει το αντίθετο. Ο Μαρξ, εν γένει οι μαρξιστές, τα αριστερά κόμματα, τα κομμουνιστικά, είχαν μια αισιοδοξία ότι μπορεί να ξεπεραστεί αυτή η μορφή βαρβαρότητας. Βλέπουμε το αντίθετο. Στον βαθμό που αναπτύσσεται ο καπιταλισμός, το κλασικό θεώρημα του Μαρξ: ανάπτυξη-σύγκρουση παραγωγικών δυνάμεων-επανάσταση, διαψεύδεται. Όσο υψηλότερα είναι αναπτυγμένος ο καπιταλισμός, τόσο το λαϊκό κίνημα τείνει προς το μηδέν. Πάρτε την Αμερική, την Αγγλία, την Ε.Ε., πρωτοπόρες, πιο αναπτυγμένες χώρες καπιταλιστικές.

Οι θύελλες της προόδου και τα ηθικά διλήμματα

Του Τάσου Τσακίρογλου

Ο Ευτύχης Μπιτσάκης είναι ένα από πρόσωπα εκείνα που συνδέουν σαν ραχοκοκαλιά πολλές γενιές της χώρας μας, ενσωματώνοντας την πείρα των πιο κρίσιμων ιστορικών περιόδων που καθόρισαν την εξέλιξή της.

Γεννημένος το 1927 στο χωριό Κάδρος της Κρήτης, εντάχθηκε από μικρός στο αριστερό μαθητικό κίνημα.

Στα χρόνια του Εμφυλίου καταδικάστηκε σε πολυετή φυλάκιση, ενώ στην περίοδο της δικτατορίας πήρε μέρος στο αντιδικτατορικό κίνημα της Ευρώπης ως μέλος της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ, από το οποίο αποχώρησε το 1989 «μετά τη συνεργασία του με τη Δεξιά», όπως έγραψε ο ίδιος.

Με σπουδές χημείας, θεωρητικής φυσικής και φιλοσοφίας συμμετείχε διαχρονικά στις πολιτικές και θεωρητικές ζυμώσεις του αριστερού κινήματος, συμβάλλοντας με τον δικό του, μοναδικό τρόπο στην προσπάθεια να αρθρωθεί και να συγκροτηθεί μια αριστερή εναλλακτική πρόταση που θα παίρνει υπόψη της τόσο τις σύγχρονες εξελίξεις στον καπιταλισμό όσο και την τραυματική εμπειρία του πρώην «υπαρκτού σοσιαλισμού».

Οι προσπάθειες αυτές αποκρυσταλλώθηκαν σε θεωρητικά περιοδικά που εξέδωσε («Σύγχρονα Θέματα», «Διαλεκτική», «Ουτοπία»), αλλά και σε πολλά βιβλία πολιτικού και φιλοσοφικού στοχασμού.

Και πάλι για το Μακεδονικό

"Ιστορία τελειωμένη. Ιστορία ατελείωτη" (Λουί Αλτουσέρ)

Του Ευτύχη Μπιτσάκη

Έγινε και η Συμφωνία των Πρεσπών. Έγινε και το Δημοψήφισμα. Συμμετοχή περίπου 35%. Αντίθετα, υπέρ της Συμφωνίας, και της ένταξης στην Ε.Ε. και στο ΝΑΤΟ: Περίπου 90%. Τελειώσαμε; Αλλά με 35% συμμετοχή, το δημοψήφισμα είναι έγκυρο; Ή θα επαναληφθεί;

Μεταξύ άλλων, τρία βασικά ζητήματα: Όνομα, γλώσσα, ιθαγένεια. Πού βρισκόμαστε τώρα; Μέχρι σήμερα, 140 χώρες έχουν αναγνωρίσει τα Σκόπια, ως Μακεδονία, ως προς τη γλώσσα: Η ΠΓΔΜ έχει γλώσσα. Κατά τον Ευάγγελο Αβέρωφ π.χ.: «Στα Σκόπια ομιλείται η Μακεδονική γλώσσα, η οποία έχει γραμματική και συντακτικό.» Σωστό. Αλλά μακεδονική γλώσσα είναι η αρχαία ελληνική, όπως εξελίχθηκε διά μέσου των αιώνων. Η δήθεν «μακεδονική» γλώσσα είναι «κλάδος» της μεγάλης οικογένειας των σλαβικών γλωσσών.

Όνομα: μόνο στα επίσημα έγγραφα θα λέγεται Βόρεια Μακεδονία. Στις διπλωματικές επαφές και στον τύπο θα λέγεται σκέτη Μακεδονία. Ο κ. Ζάεφ στην ομιλία τους στις Πρέσπες αναφέρθηκε ως Μακεδονία: «Είμαι Μακεδόνας και η γλώσσα μου είναι τα Μακεδονικά». Αλλά: οι κάτοικοι της ΠΓΔΜ (ή της Βόρειας Μακεδονίας) είναι Σλαβομακεδόνες. Εποίκησαν το βόρειο τμήμα της Μακεδονίας χίλια χρόνια περίπου μετά τον Φίλιππο και τον Αλέξανδρο. Οι Σλαβομακεδόνες δεν είχαν φυλετική σχέση με τους Μακεδόνες, ούτε σχέση με τα επιτεύγματα του πολιτισμού τους.

Μπιτσάκης για Μακεδονία: Οι αριστεροί αντιεθνικιστές βλέπουν μόνο τον ελληνικό εθνικισμό

Του Ευτύχη Μπιτσάκη

Το πρόβλημα δεν είναι σημερινό και ο ελληνικός εθνικισμός δεν είναι τωρινό φαινόμενο. Εθνικισμός σε βάρος των Σλαβομακεδόνων, των Μουσουλμάνων και των Πομάκων της Θράκης. Οξύνθηκε όμως τελευταία με την επιμονή των Σλαβομακεδόνων της FYROM να ονομάζουν τους εαυτούς τους Μακεδόνες και το κράτος τους Μακεδονία. Λοιπόν;

Ο αριστερός αντιεθνικιστής θα αντιτείνει: Κάθε λαός έχει δικαίωμα να επιλέγει το όνομα του έθνους ή της κρατικής του υπόστασης. Σύμφωνοι. Όμως με μια προϋπόθεση: ότι δεν θα πλαστογραφεί την ιστορία, δεν θα διεκδικεί τίτλους ή εδάφη που δεν του ανήκουν, και δεν θα απειλεί γειτονικούς λαούς. Ας δεχτούμε λοιπόν ότι υπάρχει έθνος Σλαβομακεδόνων (επ’ αυτού φαντάζομαι έχουν γνώμη οι ιστορικοί). Το έθνος αυτό δικαιούται να επιλέξει όποιο όνομα θέλει, σεβόμενο τα αυτονόητα τα οποία σημείωσα.

Τι γίνεται λοιπόν με τη γειτονική Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, τη FYROM; Κατ’ αρχάς, στη FYROM συνυπάρχουν δύο εθνότητες: οι Σλαβομακεδόνες και οι Αλβανοί. Ας αγνοήσουμε όμως τις μεταξύ τους διαφορές και ας ασχοληθούμε μόνο με την ισχυρότερη εθνότητα: τους Σλαβομακεδόνες. Επίσης ας αναγνωρίσουμε το καθεστώς του έθνους σε αυτή την εθνότητα. Και ρωτάμε: Πότε εμφανίστηκαν οι Σλάβοι στον ελληνικό χώρο, και ειδικά στην ιστορική Μακεδονία; Γνωστό: τον 6ο, 7ο, 8ο αιώνα μ.Χ. Δηλαδή χίλια χρόνια περίπου μετά το Μακεδονικό βασίλειο και τον Αλέξανδρο. Δεν πάσχω από κανένα είδος προγονοπληξίας. Οι Μακεδόνες εξάλλου θεωρούνταν βάρβαροι από τους κατοίκους της Νότιας Ελλάδας. Είναι γνωστό ότι τα σλαβικά φύλα έφτασαν μέχρι την Πελοπόννησο και βαθμιαία αφομοιώθηκαν. Έμειναν βεβαίως τα τοπωνύμια, που πολλά επιβιώνουν μέχρι και σήμερα, παρ’ όλες τις μετονομασίες στις οποίες προχώρησε το ελληνικό κράτος. Όμως συμπαγείς σλαβικοί πληθυσμοί, πλειοψηφικοί, υπήρχαν μόνο σε ορισμένες περιοχές της βόρειας ελληνικής Μακεδονίας, και κυρίως στη βόρειο Μακεδονία, στη σημερινή FYROM. Πού στηρίζεται λοιπόν ο σλαβομακεδονικός, όψιμος και ανιστορικός εθνικισμός και ο συνακόλουθος αλυτρωτισμός;

Αριστερός αντιεθνικισμός

Του Ευτύχη Μπιτσάκη

(κείμενο δημοσιευμένο στις 24/6/2008 στο περιοδικό Ουτοπία)

Ένας ιδιότυπος αριστερός αντιεθνικισμός ευδοκιμεί τα τελευταία χρόνια σε ορισμένους χώρους της ελληνικής Αριστεράς. Αλλά οι αριστεροί είναι εξ ορισμού αντιεθνικιστές. Ακόμα περισσότερο: είναι διεθνιστές. Πού βρίσκεται λοιπόν το πρόβλημα; Το πρόβλημα δεν είναι σημερινό και ο ελληνικός εθνικισμός δεν είναι τωρινό φαινόμενο. Εθνικισμός σε βάρος των Σλαβομακεδόνων, των Μουσουλμάνων και των Πομάκων της Θράκης. Οξύνθηκε όμως τελευταία με την επιμονή των Σλαβομακεδόνων της FYROM να ονομάζουν τους εαυτούς τους Μακεδόνες και το κράτος τους Μακεδονία. Λοιπόν;

Ο αριστερός αντιεθνικιστής θα αντιτείνει: Κάθε λαός έχει δικαίωμα να επιλέγει το όνομα του έθνους ή της κρατικής του υπόστασης. Σύμφωνοι. Όμως με μια προϋπόθεση: ότι δεν θα πλαστογραφεί την ιστορία, δεν θα διεκδικεί τίτλους ή εδάφη που δεν του ανήκουν, και δεν θα απειλεί γειτονικούς λαούς. Ας δεχτούμε λοιπόν ότι υπάρχει έθνος Σλαβομακεδόνων (επ’ αυτού φαντάζομαι έχουν γνώμη οι ιστορικοί). Το έθνος αυτό δικαιούται να επιλέξει όποιο όνομα θέλει, σεβόμενο τα αυτονόητα τα οποία σημείωσα.

Επενδυτές. Δηλαδή;

Του Ευτύχη Μπιτσάκη

Τα αινίγματα
Αυτά τα μαύρα ανοιξιάτικα λουλούδια
που μου φυτέψαν μέσα στο κεφάλι
δεν είναι μνήματα
είναι μηνύματα
που όταν ήρθαν
δε μπόρεσα να συλλάβω
το χρησμό τους
κι έτσι ρίχνουνε τώρα μες στο σώμα μου
τα οριστικά τους τα μελάνια
με σχεδιάζουν με τις αρτηρίες μου
σαν κάτι πολύχρωμες διαφημίσεις
ξένων φαρμακευτικών εταιριών
της PFIZER ή της GEIGY
της ABBOTT ή της BAYER
Μίλτος Σαχτούρης

Καιροί της καταφρόνιας! Η κυβέρνηση μοχθεί να επιτύχει την πραγματοποίηση επενδύσεων (προφανώς ξένων). Η ΝΔ κατηγορεί την κυβέρνηση ότι με την τακτική της γίνεται εμπόδιο στην προσέλκυση ξένων επενδυτών.
Τι σημαίνει επενδυτής; Πρόκειται για κάποια πολυεθνική ή για κάποιον «φιλέλληνα». Αλλά γιατί η ξένη πολυεθνική ή ο ξένος «φιλέλλην» θα «επενδύσουν» τους καρπούς του μόχθου τους στη χώρα των απογόνων των αρχαίων Ελλήνων, οι οποίοι «έδωσαν τα φώτα της φιλοσοφίας, της επιστήμης και της τέχνης» στους ημιβάρβαρους της Ευρώπης; Πρόκειται για πράξη αναγνώρισης και εξόφληση χρέους;

Μπιτσάκης: "Θα μείνουμε αδιάφοροι μπροστά στην καταστροφή μιας νέας γυναίκας;"

Του Ευτύχη Μπιτσάκη

«Εν φυλακήν ήμην και ουκ ήλθατε προς με» 

Δυο νέοι άνθρωποι, η Ηριάννα και ο Κωνσταντίνος, είχαν την ευτυχία να αγαπιούνται.
Ο Κωνσταντίνος κατηγορήθηκε για συμμετοχή στους «Πυρήνες της Φωτιάς».
Η ψευδής κατηγορία κατέπεσε και ο «τρομοκράτης» αθωώθηκε. Αργότερα η φίλη του συλλαμβάνεται και οδηγείται στο δικαστήριο.
Κατά τον αρμόδιο ιατροδικαστή της ΕΛ.ΑΣ., το τμήμα του DNA που χρησιμοποιήθηκε ως ενοχοποιητικό στοιχείο δεν ήταν αρκετό για να υπάρξει ταυτοποίηση.
Και όμως, χωρίς στοιχεία, η νέα κοπέλα, υποψήφια διδάκτωρ, καταδικάστηκε σε 13 χρόνια φυλακή. 
Θα αφήσουμε τη νέα κοπέλα να καταστραφεί; Το κάθε ανθρώπινο ον είναι μοναδικό και ανεπανάληπτο.
Και όχι μόνο: είναι πρόσωπο φορέας ελπίδων και δυνατοτήτων που θα μπορούσαν να πραγματοποιηθούν.
Ποιος, ελαφρά τη καρδία και χωρίς αποδείξεις αποφασίζει για τη ζωή του μοναδικού προσώπου;
Στα χριστιανικά μας δικαστήρια κρέμεται η εικόνα του Χριστού και ενίοτε η επιγραφή «Μηδενί δίκην δικάσης πριν αμφοίν μύθον ακούσης». Λοιπόν;