Η καλύτερη αντιπολίτευση είναι το Greekonomics, κι αυτό είναι πρόβλημα

Το κανάλι Greekonomics έχει γίνει η πιο αποτελεσματική αντιπολιτευτική φωνή στην Ελλάδα. Η επιτυχία του όμως αποκαλύπτει την κρίση του πολιτικού συστήματος: έναν YouTuber οικονομολόγο να κάνει καλύτερα τη δουλειά που θα έπρεπε να κάνουν οι θεσμικές αντιπολιτευτικές δυνάμεις. Παρά την αξία των αναλύσεών του, το Greekonomics δεν είναι αμερόληπτο και πέρα από ιδεολογίες όπως ισχυρίζεται - η μέθοδος στα οικονομικά δεν είναι ποτέ ουδέτερη, κάθε οικονομικός δείκτης ενσωματώνει πολιτικές επιλογές. Επιπλέον, η χρονική συγκυρία μεταξύ χορηγιών και περιεχομένου δημιουργεί ερωτηματικά. Ωστόσο το κανάλι αναδεικνύει την ανάγκη για εποικοδομητική κριτική στη δημόσια συζήτηση. «Όχι» σε εκείνο, «όχι» στο άλλο, αλλά «ναι» σε τι;

Του Βασίλη Κωστάκη*

Ο Κοσμάς Μαρινάκης, οικονομολόγος και δημιουργός του YouTube καναλιού Greekonomics, κάνει την καλύτερη αντιπολίτευση στην κυβέρνηση. 

To κανάλι του Μαρινάκη αριθμεί σχεδόν 400.000 εγγεγραμμένους χρήστες. Από τη δεκαετία του 2010 και τον Γιάννη Βαρουφάκη, είναι ο πρώτος Έλληνας οικονομολόγος με τόσο μεγάλη απήχηση σε μη ακαδημαϊκό κοινό. Όπου εμφανίζεται, διαδικτυακώς αλλά και διά ζώσης, μαζεύει πολλές χιλιάδες κόσμου. 

Πριν λίγες μέρες, δημοσιεύτηκε μια μελέτη του με τον οικονομολόγο Αχιλλέα Μαντέ που δείχνει τα κακά χάλια της ελληνικής οικονομίας και το ζοφερό της μέλλον. Η μελέτη παραθέτει επίσημα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ και Eurostat. Κυκλοφόρησε μαζί με ένα βίντεο όπου ο Μαρινάκης συγκρίνει τις κυβερνήσεις ΣΥΡΙΖΑ και ΝΔ δείχνοντας, μεταξύ άλλων, την ταξικότητα των πολιτικών τους. Ο ΣΥΡΙΖΑ προσπάθησε να στηρίξει τα χαμηλά εισοδήματα, ενώ η ΝΔ τα υψηλά. Σιγά το νέο, θα πείτε. Ωστόσο είναι σημαντικό να στοιχειοθετείται η γνώση που εμπειρικά έχουμε.

Το ποδόσφαιρο (και όχι μόνο) στα δίχτυα του τζόγου

Έντβαρτ Μουνκ, Στη ρουλέττα του Μόντε Κάρλο, 1892

Του Βασίλη Κωστάκη

Όποτε έχει αγώνα, η ίδια εικόνα: άνθρωποι με τα μάτια καρφωμένα σε οθόνες, όχι μόνο για να παρακολουθήσουν τον αγώνα, αλλά και για να ελέγξουν αν «έκατσε» το στοίχημά τους. Αυτό που κάποτε ήταν ένα παιχνίδι, μια συλλογική εμπειρία, έχει μετατραπεί σε έναν ατελείωτο πίνακα αποδόσεων και πιθανοτήτων.

Η κυριαρχία των στοιχηματικών στο σύγχρονο ποδόσφαιρο

Πάνω από τις μισές ομάδες στα κορυφαία ευρωπαϊκά πρωταθλήματα έχουν τουλάχιστον μία συμφωνία με στοιχηματική εταιρεία. Η ελληνική πραγματικότητα είναι ακόμη πιο ανησυχητική: η SL1 ως διοργάνωση λέγεται Stoiximan Super League ενώ οι 11 από τις 14 ομάδες έχουν στοιχηματική για χορηγό στη φανέλα. Στην Αγγλία τη σεζόν 2024-25, οι στοιχηματικές εταιρείες ξόδεψαν περίπου 135 εκατομμύρια δολάρια ετησίως μόνο για τις χορηγίες φανέλας στην Premier League.

Αυτή η κυριαρχία δεν περιορίζεται στις φανέλες. Είναι παντού: στις πινακίδες γύρω από το γήπεδο, στις συνεντεύξεις τύπου, στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και τους «παραγωγούς περιεχομένου», στις τηλεοπτικές μεταδόσεις. Η έρευνα από το Πανεπιστήμιο του Μπρίστολ αποκαλύπτει το μέγεθος της επέλασης: κατά το εναρκτήριο Σαββατοκύριακο της Premier League το 2024-25, προβλήθηκαν σχεδόν 30.000 διαφημίσεις τζόγου στα στάδια, την τηλεόραση, το ραδιόφωνο και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης – 165% περισσότερες από ένα χρόνο πριν.

Ακόμη και στις χώρες που έχουν επιβάλει περιορισμούς, οι εταιρείες βρίσκουν παραθυράκια. Στην Ιταλία και το Βέλγιο, για παράδειγμα, οι σύλλογοι προβάλλουν λογότυπα φιλανθρωπικών ιδρυμάτων των στοιχηματικών εταιρειών ή ιστοσελίδων ειδήσεων/ψυχαγωγίας που συνδέονται με αυτές. Πρόκειται για μια συστηματική στρατηγική παράκαμψης των κανονισμών που αποδεικνύει την αποφασιστικότητα της βιομηχανίας να διατηρήσει την παρουσία της με κάθε κόστος.